Produtu Xina Ameasa Agrikultór Timor-Leste

Foto: STL/Carme Ximenes

DILI, STLTIMORLESTE.com – Produtu agríkola no pekuária importadu husi Xina soke ka ameasa agrikultór lokál iha Timor-Leste, tanba merkadu nakonu ho produtu rai-li’ur ne’ebé halo produsaun nasionál hasoru difikuldade atu kompete.

Situasaun ne’e mós hamosu kestionamentu kona-ba Governu, liuhusi ministériu relevante, nia papél iha protesaun ba agrikultór lokál.

Produtu hanesan fehuk-ropa, liis, ikan, na’an, manu-tolun, foos mutin, foos mean no seluk tan husi Xina kontinua tama no fa’an iha merkadu Timor-Leste tomak.

Kondisaun ne’e halo agrikultór lokál, hasoru difikuldade atu fa’an sira-nia produtu no mantein atividade produtiva.

Observadór ekonómiku, Francisco da Silva, kestiona Ministériu Agrikultura, Pekuária, Peskas no Floresta nia papél, tanba konsidera katak instituisaun ne’e seidauk konsege proteje produsaun lokál husi kompetisaun ho produtu importadu.

“Fehuk-ropa, ikan, na’an, manu-tolun, manu-kotun, foos mutin no foos mean, Xina hatama mai Timor atu fa’an iha territóriu tomak. Ita-nia agrikultór sira saida mak atu fa’an? Merkadu nakonu ho produtu Xina hotu,” dehan Francisco da Silva ba STL, iha Kolmera, Dili, Segunda (26/10/2026).

Nia mós kritika situasaun ne’ebé agrikultór lokál hasoru, tanba sira-nia produsaun la hetan merkadu ne’ebé di’ak, enkuantu importasaun kontinua aumenta.

Nia alerta katak dependénsia ba produtu rai-li’ur bele hamenus soberania ai-han Timor-Leste nian.
“Di’ak liu Timor-Leste ne’e Xina mak uza de’it ona. Se ita-nia ai-han hotu mai husi Xina, ita-nia soberania ai-han iha ne’ebé, Ita dependente totalmente ba rai-li’ur,” nia konklui.

Iha parte seluk, akademista Universidade Nasionál Timor Lorosa’e (UNTL), Adelino Soares, mós alerta katak importasaun masiva husi Xina bele enfraquece produsaun agríkola lokál. Nia defende katak Governu tenke foti medida atu proteje agrikultór sira.

Adelino husu Governu atu estabelese polítika kuota importasaun no fó subsídiu ba agrikultór lokál, atu sira bele aumenta produsaun no kompete iha merkadu doméstiku.

“Ita-nia agrikultór sira presiza protesaun. Se produtu hotu-hotu husi Xina tama, ita-nia foos, manu no fehuk sei la iha folin. Governu tenke iha polítika kuota importasaun no fó subsídiu ba agrikultór lokál atu sira bele kompete,” dehan Adelino Soares.

(car)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *