AMBENO, STLTIMORLESTE.com – Servisu Rejistu no Verifikasaun Emprezariál (SERVE, I.P.) iha Rejiaun Administrativa Espesiál Oecusse-Ambeno (RAEOA) rejista reseita hamutuk US$11.862,00 durante períodu Janeiru to’o Outubru 2026, liuhusi prestasaun servisu administrativu ba emprezáriu no públiku.
Diretór SERVE, I.P. iha RAEOA, Sergio Emanuel Colo, hato’o informasaun ne’e bainhira ko’alia ho jornalista STL iha nia knaar-fatin, Santa Rosa, Suku Costa, Postu Administrativu Pante Macassar, Kuarta-feira (4/11/2026).
Reseita ne’e mai husi servisu administrativu ne’ebé instituisaun presta ba emprezáriu sira, inklui rejistu, renovasaun no legalizasaun atividade negósiu.
SERVE iha responsabilidade atu fasilita prosesu rejistu negósiu no asegura katak emprezáriu lokál no investidór estranjeiru sira hala’o atividade komersiál tuir lei no regulamentu ne’ebé vigora iha Timor-Leste.
Aleinde atendimentu iha sentru servisu, instituisaun ne’e mós hala’o servisu móvel atu aproxima atendimentu ba komunidade, hodi fasilita asesu públiku ba prosedimentu administrativu.
Atualmente, SERVE, I.P. iha Oecusse iha funsionáriu hamutuk 19, inklui diretór. Forsa traballu ne’e mak hala’o prestasaun servisu ne’ebé kontribui ba hatama reseita ba Estadu.
Maski nune’e, Sergio Emanuel Colo hateten katak limitasaun transporte sai dezafiu ida ba implementasaun servisu rejistu móvel, liuliu atu to’o ba komunidade iha postu administrativu haat iha RAEOA, maibe lamaran bontade atu serbisu.
“Ami-nia preokupasaun prinsipál mak transporte atu halo rejistu móvel iha Oecusse, ne’ebé kompostu husi Postu Administrativu Pasabe, Nitibe, Oesilo no Pante Macassar. Husi postu administrativu haat ne’e, Pante Macassar no Pasabe mak rejista atividade negósiu barak liu, inklui Oesilo,” dehan nia.
Nia apela ba komunidade Oecusse atu rejista atividade komersiál ne’ebé sira hala’o, hodi hetan legalidade no rekoñesimentu husi Estadu. Nia asegura katak SERVE, I.P. Sukursál Oecusse sei kontinua simu rejistu atividade negósiu husi públiku.
Sergio mós informa katak, to’o agora, rejistu ba kioski sei gratuita. Maibé, hahú iha 2027, kioski sira ne’ebé tama ba prosesu renovasaun dokumentu sei aplika taxa US$10, tuir nia deklarasaun. Ba tipu negósiu seluk, taxa sei kontinua aplika tuir dispozisaun legál ne’ebé vigora.
Importánsia rejistu negósiu mós hetan apoiu husi emprezáriu ki’ik sira iha Oecusse. Mercos Elu, negosiante ki’ik ne’ebé hala’o atividade kioski, konsidera katak lisensa negósiu importante atu garante legalidade no fasilita asesu ba servisu finanseiru.
“Hau hanoin, rejistu atividade negósiu importante atu hetan rekoñesimentu husi Estadu. Bainhira ita hakarak empresta osan husi koperativa sira, dala barak sira husu karta lisensa negósiu. Se la iha karta lisensa, bele difikulta atu hetan atendimentu kréditu,” dehan Mercos Elu.
Nia mós hateten katak, maski rejistu kioski seidauk sujeitu ba taxa, inspetór sira husi Autoridade Inspeksaun no Fiskalizasaun Atividade Ekonómika, Sanitária no Alimentár (AIFAESA) kontinua halo inspeksaun ba atividade komersiál, inklui verifikasaun ba produtu ne’ebé nia validade liu ona no produtu kontrabandu.
Enkuantu ne’e, Maria Suni, ne’ebé mós hala’o negósiu kioski, hateten katak nia foin loke kioski durante fulan rua no seidauk rejista nia atividade negósiu iha SERVE, I.P. Oecusse.
Nia afirma katak sei ba halo rejistu, tanba konsidera dokumentu lisensa negósiu importante, liuliu depois AIFAESA halo ona inspeksaun ba nia atividade komersiál.
Reseita US$11.862,00 ne’ebé SERVE, I.P. rejista durante fulan sanulu ne’e hatudu rezultadu prestasaun servisu administrativu iha RAEOA, enkuantu instituisaun kontinua enfrenta dezafiu atu aumenta asesu ba rejistu negósiu iha postu administrativu hotu-hotu.
(jos)






