APTL Husu Revizaun Kurríkulu Parteira Hametin Kualidade

Foto: Espesial

DÍLI, STLTIMORLESTE.com – APTL husu instituisaun relevante hametin kurríkulu parteira atu hadi’a kompeténsia no seguransa inan no bebé iha Timor-Leste.

Prezidente Associação das Parteiras de Timor-Leste (APTL), Dra. Lidia Gomes, afirma katak revizaun kurríkulu parteira importante atu responde ba dezafiu saúde inan no bebé iha Timor-Leste.

Nia hato’o deklarasaun ne’e iha Workshop Kurríkulu Parteira, ne’ebé realiza iha Suai Room, Timor Plaza, Sesta-feira (13/11/2026).

Lidia Gomes hatete katak, tuir dadus aprezenta iha dokumentu kurríkulu, taxa mortalidade inan iha Timor-Leste atinje 192 kada 100.000 moris-mate, enkuantu ODS define meta menus husi 70 iha tinan 2030.

Iha área saúde bebé, kada 1.000 bebé moris, 16 mate durante fulan dahuluk no 32 mate molok atinje tinan ida.

Nia esplika katak, maski 85% inan isin-rua halo vizita antenatal pelumenus dala ida, besik 60% de’it mak kompleta vizita dala haat ka liu.

“Área rurál no remota sei hasoru dezafiu boot iha kontinuidade kuidadu saúde no sistema referénsia,” dehan Lidia Gomes.

Nia subliña katak, komplikasaun hanesan hemorajia pós-partu, pré-eklampsia no infesaun bele identifika no maneja sedu bainhira iha parteira kompetente, ekipamentu apropriadu no sistema referénsia ne’ebé funsiona.

Nia mós hatete katak, bebé foin moris presiza atendimentu imediatu no reanimasaun ne’ebé apropriadu atu prevene risku ba sira-nia moris.

Tuir Lidia, kualidade edukasaun parteira iha ligasaun direta ho seguransa inan no bebé. Tanba ne’e, formasaun tenke inklui teoria, prátika klínika supervizionada no avaliasaun rigorozu.

Nia lembra katak, Ministériu Ensinu Superiór, Siénsia no Kultura aprova ona Kurríkulu Padraun Nasionál Ensinu Superiór ba Área Parteira iha 2021, ne’ebé adapta husi Sistema Kréditu Europeu (ECTS).

Kurríkulu 2021 define Bacharelato Parteira ho durasaun tinan tolu, semestre neen, 180 ECTS no oras 2.700, ho komponente teoria 40% no prátika 60%.

Enkuantu Licenciatura Parteira iha durasaun tinan haat, semestre ualu, 240 ECTS no oras 3.600.

Kurríkulu ne’e mós inklui kompeténsia parteira, kuidadu antenatal, kuidadu bebé no labarik, violénsia bazeia ba jéneru, kuidadu obstétriku emerjénsia no estájiu klíniku.

Tanba ne’e, APTL husu atu kurríkulu foun harii husi fundamentu kurríkulu 2021, la’ós troka estrutura ne’ebé iha, maibé hadi’a área ne’ebé presiza.

APTL mós hatudu kompromisu atu kontribui iha prioridade lima, tuir Timor-Leste Midwifery Roadmap Validation ba Implementasaun 2026–2029.

Prioridade lima ne’e inklui hametin étika profisionál, sertifikasaun supervizór klíniku, garantia kualidade edukasaun, lisensiamentu no rejistu profisionál, no dezenvolvimentu profisionál kontínuu.

APTL liuhusi komisaun no estrutura téknika, sei kolabora ho Ministériu Saúde no instituisaun formasaun atu padroniza supervizaun klínika, sertifikasaun no mentoria ba parteira foun sira.

Nia mós husu instituisaun relevante sira atu harmoniza revizaun kurríkulu ho padraun nasionál 2021, sistema ECTS, avaliasaun bazeia ba kompeténsia, simulasaun no supervizaun klínika.

“Workshop ohin la’ós pontu finál, maibé hahú husi responsabilidade komún atu transforma kurríkulu iha kompeténsia no kompeténsia iha kuidadu seguru,” afirma Lidia Gomes.

Nia enfatiza katak, inan hotu iha Timor-Leste, husi Oecusse to’o Lautém no Ataúro to’o Suai, merese hetan atendimentu husi parteira kompetente, atensioza no responsável.

(dom)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *