MTC Sei Finaliza Dezeñu Terminal Transporte Públiku Dili

DÍLI, STLTIMORLESTE.com – Ministériu Transporte no Komunikasaun (MTK) sei finaliza dezeñu terminal transporte públiku iha Dili, tuir Planu Mestre no estudu viabilidade, atu hadi’a organizasaun transporte no rezolve problema estacionamento iha kapitál.

Ministru Transporte no Komunikasaun, Miguel Marques Manetelu hateten ba jornalista sira iha Aeroportu Internasionál Prezidente Nicolau Lobato Dili, hafoin akompanha Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão ba Manila tuir Simeira ASEAN ba Dala 49 katak governu iha ona Planu Mestre Transporte Públiku ne’ebé konklui iha 2024 no iha Janeiru 2025 lansa estudu viabilidade. Atualmente, konsultór sira kontinua halo dezenhu tékniku atu finaliza projetu ne’e.

Manetelu esplika katak, iha Segunda-feira, 16 Novembru 2026, sei aprezenta dezeñu ne’e iha Reuniaun Konselhu Administrasaun Fundu infraestrutura (KAFI), atu hetan kontribuisaun no sujestaun husi parte relevante sira molok finaliza prosesu dezenhu.

Nia hateten katak, prosesu preparasaun terminal enfrenta dezafiu balun, inklui problema estatutu rai iha área Manleu no Tibar. Iha Manleu, governu halo ona koordenasaun ho Ministru Estadu atu rezolve problema espasu rai, hodi asegura katak iha área sufisiente ba konstrusaun terminal.

Enkuantu iha Tibar, governu konsidera katak área Tasi Tolu iha valor istóriku, kulturál no relijiozu. Tanba ne’e, governu buka alternativa rai seluk. Ministériu Justisa, liuhusi Direksaun Jerál Terras, fó ona rai ida iha Tibar atu konsidera ba projetu terminal.

Ministru ne’e subliña katak, governu la hakarak kontinua uza terminal antigu Tasi Tolu ne’ebé konstrui durante períodu Indonézia, tanba espasu limitadu no fatin ne’e atualmente utiliza husi Força Defeza. Tanba ne’e, governu presiza prepara dezenhu no determina ho klaru lokalizasaun ne’ebé apropriadu.

Tuir nia esplikasaun, antes ne’e parseiru dezenvolvimentu, Banku Dezenvolvimentu Aziátiku (ADB), konsidera atu inklui dezenhu iha pakote empréstimu ho modalidade design and build. Maibé, governu prefere prepara dezenhu rasik, hodi hatene uluk kustu konstrusaun no montante investimentu ne’ebé presiza, antes deside fonte finansiamentu.

Iha parte seluk, Manetelu ko’alia mós kona-ba problema estasionamentu kareta iha Dili.

Nia dehan katak, Direksaun Nasionál Transporte Terrestre (DNTT), hamutuk ho Polísia Tránzitu, halo ona avizu no operasaun ba kondutór sira ne’ebé para kareta iha estrada públika liu minutu lima.

Maibé, problema ne’e kontinua akontese tanba kontrolu seidauk máximu no konsiénsia kondutór balun kona-ba utilizasaun espasu públiku seidauk di’ak.

Nia fó ezemplu katak kareta ne’ebé para kleur iha estrada bele hamosu engarrafamentu no impede movimentu tráfiku.

Nia hateten katak, DNTT enfrenta limitasaun rekursu umanu no ekipamentu atu hala’o fiskalizasaun ho efetivu. Tanba ne’e, iha proposta Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2027, governu prevee alokasaun orsamentu atu sosa kareta reboque tolu ba DNTT, hodi ajuda hasai kareta ne’ebé estasiona ilegalmente iha estrada.

Ministru ne’e estima katak kareta reboque ida bele kusta entre US$60.000 no US$70.000, maibé montante final sei depende ba prosesu aprovasaun orsamentu no ekipamentu seluk ne’ebé presiza.

Iha fatin ketak, Kondutor Bus Maliana Eugenio Sarmentu dehan, durante nee terminal iha Dili Weste laiha, loron no kalan sira para deit iha estrada Elemloi mak hein Pasajeiru, neebe dala ruma araska atu organiza malu tula Pasajeiru tanba hadau malu tula pasajerus husi Dili ba Maliana.

“Ami husu ba Governu atu harii ona terminal iha Dili weste nunee ami tula Pasajeiru husi Munisípiu mai Dili, fo benefisiáriu ba taxista, Microlet no Angguna,” dehan nia.

Iha okaziaun nee, nia husu ba Governu atu kontrola bus husi munisipál atu tula pasajerus hatun deit iha Tasi Tolu, atu fahe pajarus ba Microlet, anggun no Taxi inklui Tum-tum.

(tom)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *