Amilcar Reis: Osan Biliaun ba Biliaun Sai, Rezultadu ba Povu Zero

Visi Prezidente PLP ba Assentu Orgaun Asosiadu no Movimentu, Amilcar dos Reis Araújo “Hatenu”. (Foto: STL/Carme Ximenes)

DILI, STLTIMORLESTE.com – Visi Prezidente Partidu Libertasaun Popular (PL), ba Asuntu Orgaun Asosiadu no Movimentu Nasional, Amilcar Araujo dos Reis Hatenu, hatoo deklarasaun diretu no krítika makaas kona-ba osan biliaun ba biliaun sai, rezultadu ba povu zero, hodi kestiona destinu husi osan Fundu Petrolíferu neebe gasta ona, maibe la hatudu rezultadu signifikativu ba povu iha baze.

Iha nia intervensaun, Amilcar Reis foti fali kestaun neebe uluk hatoo husi Governador Banku Sentral Timor-Leste (BCTL) kona-ba realidade “mina maran la iha retornu”.

Mina maran nia realidade hatudu katak reseita husi mina no gas iha Tasi-Timor tun makaas ona, enkuantu Estadu gasta ona osan boot ba projetu sira hanesan Tasi Mane, refineria, no kadoras (pipeline) neebe gastu boot liu fali lukru neebe Estadu simu.

“Ita investe ona osan barak, maibe seidauk fo lukru fali ba Estadu. Hanesan auto-estrada Suai nebee karau teen mak nakonu,” katak Amilcar Reis ba STL, liu husi Messenger, Segunda nee (03/08/2026).

Maske reseita mina tun, Amilcar rekonhese katak IX Governu nafatin gasta osan husi Fundu Petrolíferu, osan neebe Estadu poupa durante tinan 20 ba Orsamentu Jeral Estadu. Ba tinan tolu ikus nee, alokasaun boot ba setor Saude, Edukasaun, no Agrikultura/Sosiál.

Maibe, nuudar opozisaun, PLP kestiona efetividade no transparensia husi gastu hirak nee. Amilcar hateten katak BCTL, Ministeriu Finansas, no Tribunal de Kontas tenke hatudu relatoriu klaru ba publiku.

Nia mos kondena makaas polítika atu hapara programa sira neebe antes nee fo benefísiu diretu ba povu ki’ik. “Programa Uma Kbiit Laek hapara. Subsídiu dolar US$ 200 hapara. Bolsa da Mãe hapara. Opozisaun nia knaar mak husu nafatin, osan biliaun ba biliaun nee sai, rezultadu ba povu saida, Zero,” nia afirma.

Amilcar Reis fo hanoin ba publiku katak Timor-Leste ohin loron iha ona Munisípiu 13 inklui Ataúro, Postu Administrativu 65, Suku 445, no Aldeia 2.244. Maske nunee, hafoin tinan 24 ukun rasik-an, dezenvolvimentu iha baze la lao tuir espetativa.”Dezenvolvimentu lao too iha neebe ona, Ppomesa dada kadoras, zero. Mina-foun, zero,” nia kritika.

Iha parte ikus, Visi Prezidente PLP nee apela ba povu, liuliu juventude sira, atu matan-moris no neon-na’in hodi haree momos realidade husi lideransa sira.”Ezemplu boot ida mak ita-nia ukun nain balu halo uma simples iha Timor hodi hela, maibe iha rai-liur sira iha uma luxu. Ida nee mak povu no nuudar joven sira tenke neon na’in,” nia hatete.

Atu salva nasaun husi krize finanseira iha futuru, Amilcar Reis husu Estadu atu troka hanoin hodi labele depende deit ba mina. Nia orienta atu osan neebe restu tenke investe lalais iha setor neebe bele produs fali reseita, hanesan agrikultura, turizmu, no industria kiik sira.

Iha parte ketak Observador Ekonomia, Jose da Silva, hatete kuandu gastu publiku kontinua domina husi projetu infraestrutura pesadu neebe seidauk fo impaktu boot ba merkadu lokal no programa apoiu sosiál sira neebe derepente hapara, risku ba estabilidade finanseira no moris povu baze nian sei sai todan liutan iha tinan oin mai.

Nia dehan, gestaun orsamentu Estadu nian presiza mudansa estrutural lalais, hodi nunee labele tau todan ba kaixa Estadu nian deit, enkuantu povu iha baze kontinua sente susar ho moris lor-loron nian.

Entretantu Akademista UNPAZ Silveiro de Araujo, hatete katak kestaun neebe Visi Prezidente PLP foti nee refleta loloos dezafiu estrutural neebe Timor-Leste infrenta hela iha prosesu konsolidasaun Estadu nian desde ukun-an. Tuir nia, Governu tenke iha vizaun neebe klaru hodi solusiona problema baze nian no labele depende ba lalaok polítika neebe lalais dezliga programa apoiu sosial ba povu kiik, tanba nee bele hamosu deskontentamentu sosial no hamate kbiit ekonomia lokal iha munisipiu sira.

(car)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *