DILI, STLTIMORLESTE.com – Maske OJE biliaun aprova tinan-tinan, maibé 70% gasta deit iha Dili ba kareta luxu no viajen, enkuantu agrikultór iha foho kontinua fa’an kafé ho folin ki’ik tebes.
Tinan-tinan PN aprova OJE biliaun, maibé faktu hatudu osan sirkula deit iha Dili, enkuantu maioria povu iha foho kontinua moris ho kiak no mukit.
Tanba tuir analiza dokumentu OJE 2026, kuaze 70% orsamentu gasta ba despeza korente iha Dili deit, hanesan saláriu, kareta foun, kombustivel no viajen ba rai li’ur.
Alokasaun ba setór produtivu hanesan agrikultura, peska no indústria ki’ik ne’ebé sustenta 70% populasaun nia moris, hetan deit 5,8%.
Konsekuénsia modelu sentralizadu ne’e, dezenvolvimentu la hanesan. Dili nakonu projetu boot no otél luxu, maibé foho sei hasoru estrada aat, bee moos laiha no eletrisidade la to’o 24 oras.
Kona-ba asuntu ne’e, Observadór Ekonomia, José da Silva Soares, hatete orsamentu falla duni no hamosu injustisa boot.
“Biliaun hotu iha Dili, kiak barak iha foho. Osan barak gasta ba kareta foun no viajen, maibé ba agrikultór fó deit tratór rua ka tolu,” dehan José.
Nia esplika, situasaun iha munisípiu grave tebes, labarik tenke la’o oras tolu foin to’o eskola tanba estrada kotu no inan isin rua balu mate iha dalan tanba ambulánsia la konsege to’o.
Nia hatutan, agrikultór fa’an kafé ho folin US$ 0,50 kada kilograma maibé iha Dili ema hemu kafé ida folin US$ 3,50 iha sala AC laran, ne’ebé tuir nia hatudu la’os dezenvolvimentu maibé injustisa ne’ebé Estadu kria rasik.
Observadór ne’e subliña, modelu orsamentál agora la dezenvolve povu maibé habelar deit elite ki’ik iha Dili.
‘Se osan billiaun kontinua gasta ba kareta no viajen deit, distánsia Dili no foho sei boot ba bebeik,”hatete José.
Husi parte seluk, Akademista UNTL, Manuel de Araujo, hatete problema OJE nian la’os númeru, maibé filozofia planeamentu nian.
“Osan billiaun hotu gasta ba konsumu, la gasta ba produsaun. Joven barak lakohi fila ba to’os tanba laiha apoiu,” nia dehan
Nia hatutan, joven sira prefere mai Dili buka moris maibé ikus mai sai dezempregu, tanba ne’e la’os kestaun ekonomia deit maibé kestaun justisa sosiál mós.
Bainhira Governu halo planu deit iha sala AC laran iha Dili, orsamentu biliaun ne’e sei la kria oportunidade iha foho, maibé sei kria deit dezempregu foun iha Dili.
(car)







