DÍLI, STLTIMORLESTE.com – Ministru Petróleu no Rekursu Minerais (MPRM), Francisco da Costa Monteiro hateten, Timor-Leste, Austrália no Sunrise Joint Venture konsege finaliza ona dokumentu importante tolu kona-ba Greater Sunrise iha nivel tékniku.
Ministru Francisco da Costa Monteiro hateten katak dokumentu tolu ne’e finaliza iha negosiasaun ikus ne’ebé hala’o iha Canberra, Austrália, ho partisipasaun Timor-Leste, Austrália no Sunrise Joint Venture.
“Ohin hau akompaña Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão hala’o enkontru ho reprezentante Governu Austrália ba Greater Sunrise, Katrina Cooper,” hateten nia ba jornalista sira iha Palasiu Governu, Sesta (25/09/2026)
Tuir Francisco, Katrina Cooper lori mensajen hosi Governu Austrália atu kumprimenta Primeiru-Ministru, no informa kona-ba susesu ne’ebé akontese iha negosiasaun ikus iha Canberra.
Nia argumenta, parte sira konsege finaliza dokumentu tolu, mak Petroleum Mining Code (PMC), Production Sharing Contract (PSC) no Fiscal Regime, iha akordu nivel tékniku.
“Timor-Leste ho Austrália no Sunrise Joint Venture sira konsege finaliza ona dokumentu tolu importante, hanesan Petroleum Mining Code, Production Sharing Contract no Fiscal Regime,” dehan nia.
Francisco informa katak, dokumentu sira ne’e atinje ona akordu iha nivel tékniku no pontu hotu ne’ebé sai parte hosi diskusaun negosiasaun.
Iha enkontru ne’e, Governu Austrália informa mós katak sei lori dokumentu tolu ne’e ba prosesu internu Governu Austrália atu hetan aprovasaun.
Enkuantu Timor-Leste sei hala’o mós nia prosesu internu atu hetan aprovasaun ba dokumentu sira, inklui lori dokumentu ne’e ba Parlamentu Nasionál.
Ministru MPRM hateten prosesu ne’e, inklui prosesu iha Governu no Parlamentu Austrália no Governu no Parlamentu Nasionál Timor-Leste, sei presiza tempu fulan tolu ka liután.
Depois parte negosiasaun kona-ba dokumentu tolu ne’e konklui ona, Francisco hateten katak sei iha tan dokumentu operasionál sira ne’ebé presiza prepara tuir nesesidade iha faze tuir mai.
“Dokumentu operasionál sei barak, maibé dokumentu tolu ne’e mak dokumentu prinsipál ne’ebé konklui ona,” hateten Francisco.
Nia hateten katak ho dokumentu prinsipál tolu ne’e konklui ona, iha tinan oin Governu sei fó atensaun ba Konseitu Dezenvolvimentu Uniku.
Tuir nia, depois Konseitu Dezenvolvimentu Uniku hetan aprovasaun, parte sira sei kontinua ba dezenhu detallu no atividade konstrusaun ba dezenvolvimentu Greater Sunrise iha futuru.
Dokumentu tolu ne’e sai baze legal, regulatóriu no kontratual atu permite Greater Sunrise tama ba faze dezenvolvimentu.
Petroleum Mining Code (PMC) determina regra operasaun, enkuantu Production Sharing Contract (PSC) regula relasaun kontratual no partilha produsaun.
Enkuantu Fiscal Regime determina regra finanseira no reseita ne’ebé mai hosi projetu Greater Sunrise.
(alb)
