Hasae Kualidade, Kada Tinan DIT Investe Rekursu

Foto: Espesial

DILI, STLTIMORLESTE.com – Atu hasae kualidade edukasaun iha eskola superior, Dili Institute Technologia (DIT) kada tinan halo investimentu ba nia dosente sira hodi kontinua halao estudu iha nivel Mestradu no Dotoramentu.

Reitor DIT, Salustiano dos Reis Piedade hatete, iha DIT nia mehi ida tuir vizaun no misaun. Iha vizaun nee mak sai excelente iha edukasaun, peskiza no inovasaun, nia misaun mak oinsa bele fo kualidade edukasaun neebe diak iha area siensia, enjineria, petroliferu, saude negosiu, turizmu, edukasaun ho avansadu humanu. Bazeia ba vizaun no misaun neebe mak DIT iha, investimentu lubuk ida mak DIT halo ona. Primeiru oinsa mak atu hasae kualidade ensinu aprendizajen, peskiza no servisu komunitaria. Nee mak kada tinan DIT haruka nia dosente sira hodi kontinua ho nivel mais avansadu.

“Kada tinan ami haruka ami nia dosente sira hodi kontinua ba estudu ho nivel mais avansadu. Iha nee ami haruka dosente sira ba kontinua halo sira nia programa mestradu. Agora daudaun iha DIT nee kuaze dosente hotu hetan ona diploma mestradu, so iha sentru lingua mak balun sei lisensiatura deit, maibe restu nee mestradu hotu ona. Mezmu tempu ami investe ba iha rekursu humanu liu-liu ba iha programa dotoramentu. Agora daudaun numeru atinjimentu dosente sira neebe mak hetan ona dotoramentu provolta 19 pesoas. Nee ba iha area negosiu, enjenaria (petroliferu, civil, mekanik, siensia komputador), nomos iha area bisnis negosiu (kontabilidade, rekursu umanu, jestaun finansia) mak iha ona. Kuaze departementu iha DIT nee dosente sira hetan ona programa Dotoramentu,” dehan nia ba STL iha nia knaar fatin edifisiu DIT Aimeti Laran, Kinta (30/07/2026).

Nia afirma, maske nunee sei esforsu nafatin para bele hasae kualidade dosente sira nian hodi bele servi ho diak ba juventude sira, entaun kada tinan DIT haruka nafatin. Agora daudaun sira neebe kontinua estudu iha rai liur nee provolta 20 pesoas mak foti dotoramentu. Finansiamentu rasik barak liu husi DIT, no iha dosentes balun mos mak hetan apoiu liu husi Fundus Desenvolvimentu Capital Humanu (FDCH), maibe maioria nee finansia rasik husi DIT. Dosente balun mos hetan finansia husi FDCH ba nivel programa maestradu ho dotoramentu hodi ba eskola iha Portugal no Brazil.

Reitor nee katak, tuir planu iha tinan ida nee mos sei haruka tan, neebe agora daudaun sira prepara atu aranka. Nee ba programa dotoramentu iha area civil enginering iha nain 2, enjineriu mekanik nain 1, depois ba sentru lingua sei haruka tan ema nain 1, neebe sei finansia rasik husi DIT.

“Ba tinan ida nee ami mos hetan bolsa ida tan husi FDCH neebe sei ba estuda programa dotoramentu iha Portugal. Husi nain 5 nee nain 4 finansia husi DIT no ida seluk nee apoiu husi FDCH. Neebe ami nia investimentu ba iha rekursu humanu nee nafatin tau importansia, tanba liu husi ida nee mak ami bele hasae kbiit dosente sira nia, atu nunee bele tulun no hanorin estudante sira iha ensinu aprendizajen, peskiza no servisu komunitaria,” tenik nia.

Nia haktuir, aleinde iha rekursu umanu halo mos investimentu makaas iha laboratoriu sira. Nee mak kuaze laboratoriu sira iha departementu DIT nian nee halo investimentu hotu. Investe ba iha enjeneiru mekanik, civil, siensia no komputador, estudu petroliferu, negosiu no jestaun, aumezmu tempu ba iha jestaun hotelaria no turizmu.

“Ida nee mak ami halo investimentu ba iha departementu sira nee para bele hasae liu tan. Sosa mos makina mais avansadu, atu nunee estudante sira bele halo pratika diak liutan,” dehan nia.

Aleinde nee, DIT rasik mak halo investimentu, hetan mos apoiu subvensaun publika liu husi Ministeriu Ensinu Superior Siensia no Kultura (MESSK) neebe apoiu makas ba institutu ida nee para oinsa bele hadia diak liu tan laboratoriu sira iha DIT nee sai diak liu tan. Atu nunee bele tulun estudante sira, aleinde para aprende teoria sira mos bele halo pratika. Ida nee mak rekursu investimentu neebe mak durante nee DIT halo ba iha instituisaun ida nee.

Entretantu numeru dosente DIT mak hanesan nivel profesor nain 4, nivel doutoradu nain 16, kandidatu doutoradu nain 14, nivel mestradu nain 64, kandidatu mestradu nain 6 no nivel lisensiatura nain 23.

Kandidatu mestradu no kandidatu doutoradu sira nee agora daudaun kontinua hela sira nia estudu. Entretantu ba nivel lisensiatura nee hanorin materia lingua português, ingles no tetun.

Iha sorin seluk tuir Edukador Agusta da Cunha hatete, atu hasae kualidade edukasaun neebe diak ba estudante no joven sira, primeiru mak tenke investe uluk rekursu humanu, hodi haruka dosente sira kontinua estudu hodi hasai tan nivel edukasaun neebe aas, atu nunee bele servi joven sira ho kbiit foun neebe sira hetan durante sira nia estudu ba.

Nia haktuir, entretantu ba profesor sira iha nivel sekundariu nian presiza formasaun neebe masimu hodi hasae sira nia kapasitasaun no konhesimentu, atu nunee bele aplika ba estudante sira iha aula laran.

Aleinde investe ba iha rekursu humanu, presiza halo mos investimentu ba iha ekipamentus no laboratoriu sira, atu nunee bainhira sira hetan teoria bele mai pratika kedas iha laboratoriu,” dehan nia.

Veteranu Fernando Barros afirma, agora nee modernu, ema moris iha era dijital. Neebe presiza edukasaun neebe kualidade hodi hanorin no eduka ema hodi hatene no aprende kona ba dijitalizasaun nian, liu-liu ba joven sira presiza atu hatene no aprende, se lae sei la aporveita buat ruma iha era ukun rasik aan nian.

(jac)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *