Instrumentu Kooperasaun Deteta Suspeitu

Ministru Justisa (MJ), Sergio Hornai. (Foto: STL/Jeniche da Costa)

DILI, STLTIMORLESTE.com – Atu deteta suspeitu neebe halo krime no hela iha rai liur, iha instrumentu kooperasaun bilateral no multilateral, nomos iha rede kooperasaun internasional.

“Tanba nee mak ita iha instrumentu kooperasaun bilateral no multilateral iha rede kooperasaun internasional, iha Interpol iha servisu orgaun sentral ba iha politika kriminalidade atu oinsa halo desmantelamentu, ita bele deteta movimemtu sidadaun sira iha fatin ida ba fatin seluk ho sira nia identifikasaun pesoal,” dehan Ministru Justisa, Sergio Hornai ba jornalista sira iha Ministeriu Finansa, Segunda (03/07/2026).

Tuir MJ, iha nee ita presiza iha servisu rede orgaun Polisia Kriminal ida neebe konsolidadu atu bele deteta oinsa atu desmantela no ikus liu bele halo medida apresivu sira, iha materia penal kooperasaun internasional neebe mak lei iha tiha ona.

Esplika, problema sira neebe mak mosu, iha pais ida ba pais seluk ho nia modu ba iha krime organizadu hanesan, transnasional, brankamentus kapitais, fraude fiskal no mos ba iha atividade finanseira ilisitu tama ba iha klasifikasaun lei internasional, iha orgaun sentral kriminal nian halao servisu hamutuk.

Sublina, ita mos halo kooperasaun rejional no bilateral ba iha materia sira hanesan, iha mos kooperasaun bele liu husi Interpol no servisu bilateral entre pais rua bainhira iha fujitivu ruma, ka atividade ruma neebe halo husi ema neebe suspeita halo nia movimentu ita buka oinsa mak deteta halo desmantelamentu no halo medida detensaun no aprensaun ba nia atividade sira neebe ita suspeita ba hanesan atividade krime nian.

Akresenta, Timor Leste kuaze rejiaun ASEAN halo kooperasaun hotu kedan, foin lalais mos ita sai membru ASEAN, no kompromete sei la fo espasu ba iha krime sira ho modu operante ba krime organizadu sira, tanba nee pais hotu-hotu konsiente katak, halo medidas hodi haree ikus liu suspeitu nia paradeiru iha neebe.

Depois mak sei haree konaba sira nia aplikasaun lei nasional iha fatin refere oinsa, nia mai husi pais orijen neebe, haree konaba fatin akontese krime iha neebe. Maibe em prinsipiu, lei instrumentu juridiku nasional internasional sira nee fo atribuisaun ba ita atu halo kooperasaun instituisional, husu asistensia teknika ba iha pais sira neebe karik suspeita arguidu sira nee halo hela tranzasaun ka halai hela ba iha fatin sira nee.

Iha fatin ketak, Akademiku UNTL, Rafael de Jesus dehan, Timor Leste tenke iha kooperasaun ida neebe diak atu deteta kriminozu sira, sai mos hanesan parte ida atu halo prevensaun iha futuru.

“Se ita la halo kooperasaun hodi deteta sei kontinua akontese, tanba nee se akontese problema ruma buka deteta kedan hodi submete ba lei neebe iha,” dehan nia.

Afirma tan, tenke prepara ho didiak iha kooperasaun diak ho parte hotu, atu nunee fasil ba ita atu deteta ema neebe kriminozu. Tanba se la deteta mak kontinua akontese aktu sira nee.

(ter)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *


Latest Post