Joven Presiza Estuda Tanba Nasaun Presiza Ema Matenek

Tenente Jeneral Reformadu atual asesor politika Prezidensial Republika, Lere Anan Timur. (Foto: STL/Emerenciana Pinto)

DILI, STLTIMORLESTE.com – Nasaun atu ba oin presiza ema neebe mak matenek no iha vizaun, tanba nee husu foinsae sira nafatin estuda kapasita aan.

Kestaun nee hatoo husi Diretor Arkivu Museum da Rezistensia Timorense (AMRT) Jorge Alves (We Moris) liu husi diskursu iha seminariu Nasional iha salaun UNPAZ Sesta 29/05/2026 hatete Arkivu & Muzeu Rezistensia Timorense iha misaun atu prezerva, estuda, dokumenta, investiga no divulga memoria Rezistensia. rai hela dokumentu, fotografia, objetu, testemunhauno istoria sira. Maibe misaun laos deit atu rai pasadu, misaun mak halo pasadu nee koalia ba prezente no inspira futuru.

Diretor dehan Memoria Rezistensia labele haloot hela deit iha arkivu ka iha livru sira. Memoria nee tenke moris iha eskola, iha universidade, iha komunidade no iha joven sira-nia fuan. Memoria nee tenke ajuda jerasaun foun sira atu komprende valor liberdade nian, folin soberania nian no responsabilidade atu defende dame.

“Tanba nee, fo biban ba hau atu hatete liafuan espesial ida foin-sae sira katak estuda makaas, prepara-an, tanba Timor-Leste presiza imi hotu. Ita nia nasaun presiza ema matenek, joven formadu, joven neebe bele ajuda harii nasaun ba moris diak, forte no prepara ba future, Independensia polítika ita manan liuhusi sakrifisiu boot. Maibe, atu kompleta ita nia soberania, ita presiza iha konesimentu, kompetensia, formasaun iha serbisu. Ita presiza mediku, profesor, enjeneiru, jurista, investigador, tekniku, jestor, istoriador, arkivista, artista, empreendedor no servidor publiku sira neebe kompromete ba ema hotu nia moris diak. Ita presiza joven sira neebe hatene hanoin, hatene servi no hatene tau Timor-Leste iha oin,” dehan Diretor AMRT.

Diretor dehan, estuda hodi hetan deit profisaun ida, nee la natoon. Maibe, importante mos atu konese istoria. Istoria hanorin atu keta repete hikas sala sira iha tempu uluk nian. Istoria fo ba ema konsiensia. Istoria hatudu kona-ba presu liberdade nian. Istoria tulun atu avansa ho responsabilidade.

Nia hatete, konhese rezistensia mak fo onra ba memoria luta nian. Onra ba eroi sira. Onra ba timoroan liu rihun atus rua lima nulu neebe fo-an hodi sosa kotu libertasaun nasional, atu ohin loron ema hotu bele hamutuk iha nee, iha demokrasia, iha liberdade no ho dignidade.

“Arkivu & Muzeu Rezistensia Timorense asume mos responsabilidade ida nee. Ami nia funsionariu sira hetan formasaun iha língua no istoria, tanba ami fiar katak atu servi memoria nasional nee presiza preparasaun, konesimentu no dedikasaun. Atu transmite istoria ho diak, ita presiza konese istoria. Atu prepara dalan diak ida ba futuru, importante tebes atu komprende pasadu. Konese istoria laos atu hateke deit ba kotuk. Konhese istoria mak atu hateke ba oin ho konsiensia. Atu hatene katak liberdade neebe ita iha ohin loron nee harii husi sakrifisiu. Hatene katak ema barak fo sira-nia vida atu nunee, Timor Leste bele sai Estadu livre no independente. Hatene katak ita-nia independensia presiza, loron-loron, servisu, onestidade, unidade no kompromisu,” katak nia.

Nia hatutan, loron presta omenajen ba sira neebe mate ba rai ida nee. Ba kombatente libertasaun nasional. Ba feto Rezistensia sira. Ba família sira neebe terus tanba lakon buat hotu. Ba povu anonimu ka naran laek sira neebe fo han, proteje, subar, lori mensajen, hasoru tauk no nunka husik esperansa mate. Ba sira hotu, fo respeitu, gratidaun no memoria rohan-laek.

Maibe dalan diak liu atu onra memoria sira nee mak transforma memoria sai asaun. Harii instituisaun sira sai forte liu tan. Promove sosiedade ida neebe justu liu. Inklui sira neebe sei hela iha kotuk. Investe iha juventude. Respeita ita-nia diversidade kultural no linguístika. Tau Timor Leste aas liu interese pesoal. Tanba nee, seminariu ida-nee nuudar espasu ida ba omenajen no aprendizajen. Espasu ida ba dialogu entre jerasaun sira. Sira neebe moris iha luta nia laran lori memoria no esperiensia. Joven sira lori enerjia no futuru.

(eme)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *