Joven Sira Komesa Komprende Teste Raan, Dalan Atu Proteje Aan no Ema Seluk

Prezidente Instituisaun Nasional Kombate HIV-SIDA (INCSIDA), Daniel Marcal. (Foto: STL/Jeniche da Costa)

DILI, STLTIMORLESTE.com – Instituisaun Nasional Kombate HIV-SIDA (INSCIDA) kontinua halo atividade sensibilizasaun kona-ba virus HIV ba Estudante UNPAZ, tanba joven sira iha mudansa ona atu komprende teste raan hanesan dalan ida atu bele proteze aan no ema seluk para atu labele kona-ba HIV.

Nia dehan, atividade sensibilizasaun neebe INSCIDA organiza ohin iha UNPAZ no iha fatin sira seluk konsege lori rezultadu pozitivu, liu-liu iha partisipasaun joven sira neebe komesa konsiente atu halo teste raan.

Nia tenik, programa sensibilizasaun nee foka ba edukasaun kona-ba importánsia deteksaun sedu hodi prevene transmisaun doensa hanesan VIH-SIDA. Tanba, joven barak antes nee sei tauk ka la komprende diak kona-ba teste raan, maibe liu husi kampaña informasaun, sira agora komesa mai voluntariamente.

“Joven sira hatudu mudansa diak, sira komesa komprende katak teste raan laos buat atu tauk, maibe dalan ida atu proteje aan no ema seluk,” hatete Presidente Intutisaun Nasional Combate HIV-SIDA (INSCIDA), Daniel Marcal ba jornalista sira iha koridor UNPAZ wainhira halao sosializaun ba Estudante UNPAZ Dili, Tersa (14/04/2026).

Nia tenik, programa sensibilizasaun nee realiza iha fatin oin-oin, inklui eskola, universidade no komunidade sira. INSCIDA mos kolabora ho parseiru lokal sira hodi garante asesu fasil ba servisu teste raan no konsellu saude.

Nia informa, tuir dadus neebe organizasaun nee fo sai, numeru joven sira neebe halo teste raan aumenta signifikativamente durante fulan hirak ikus nee. Ida nee konsidera hanesan susesu boot ida iha esforsu kombate kontra HIV-SIDA iha Timor Leste (TL).

Prezidente INSCIDA deklara katak, planeia atu kontinua ho kampanha sensibilizasaun nee iha futuru, ho objetivu atu hetan partisipasaun neebe aas liu tan no hamenus stigma neebe sei iha relasaun ho teste no tratamentu.

“Ita servisu makaas para bele konvense ema barak para bele ba test raan lalais, se lae imi hanoin took ema ba halo hahalok risku sira la tauk, mais atu ba test raan tauk fali, nee la tauk hasai raan ne’e, maibé tauk ba nia rezultadu nee,” nia arguemta.

Nia deklara, ida nee la diak ba nasaun, tanba nee hotu-hotu tenke koopera hamutuk, ohin mai iha Universidade da Paz, espera katak barak iha espiritu voluntariu ba teste raan, tanba teste raan diak ba ninia aan laos diak ba ema seluk nia aan lae.

Bainhira ema nee ba iha kliniku saúde mak halo teste raan foin mak hatene nia kondisaun, nia laos HIV ona maibe tama ona iha SIDA, entaun atu rekoopera husi SIDA ba HIV ne’e difisil ona laos buat fasil ida, nee bele lakon vida lalais.

Mais kuandu teste raan sei iha HIV, bele hemu ai-moruk oituan bele prevene ona, mais kuandu tama iha SIDA nia bele hemu ai-moruk hepatitis ka hemu ai-moruk TB bele estraga fali nia saude.

Prezidente INSCIDA nee apelu ba hotu-hotu labele tauk no labele moe, tanba nee vida naruk saude diak, kuandu moris ho HIV importante mak labele tama ba SIDA, tanba ne’e mak importante ba teste raan lalais.

Nia deklara, ai-moruk governu preparadu ona mak ai-moruk ARV, balu tau ona iha sentru saude sira, balu mós tau ona postu saude sira agora fasil liu mak pesoal saúde sira lori ai-moruk balu ba pesoal sira ne’ebé moris ho HIV nee.

Iha fatin hanesan, Estudante UNPAZ, Ovilia Cardozo Pereira agradese ba INSCIDA neebe mai fahe informasaun kona-ba moras HIV-SIDA, tanba iha estudante barak mak seidauk komprende virus HIV.

“Ami nuudar estudante senti orgulhu tanba bele hetan informasaun neebe INSCIDA fahe kona-ba virus HIV, ita agradese tebes tanba bele komprende diak lalaok HIV no bele komprende diak liu tanba prevensaun moras nee rasik,” afirma.

(jen)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *