DILI, STLTIMORLESTE.com – Emprezáriu sira konsidera asesu kréditu banku ho juros kiik bele ajuda aumenta negósiu no fortalece ekonomia família.
Negosiante fa’an has no nain fatin mebel Pedro Jepara, Selestina Gomes, hatete kréditu banku fasilita investimentu tanba juros kiik kompara ho empréstimu individu ka kooperativa.
Nia hatete, empréstimu iha banku fó oportunidade ba emprezáriu sira atu uza kapital ba konstrusaun, negósiu no atividade ekonomia seluk.
“Krédtu banku diak tanba juros kiik. Se foti US$1.000, pagamentu kada fulan la todan hanesan empréstimu ho juros boot,” dehan Selestina.
Selestina hatete nia uza parte osan kréditu hodi halo uma no parte seluk ba negósiu fa’an has no nasi kotak.
Nia esplika, negósiu has hahú ho kapital US$20, maibé agora kapital aumenta to’o US$ 50–100, tuir volume produsaun no nesesidade merkadu.
Tuir nia, loron ida nia bele fa’an has ho valor US$50 no hetan reseita to’o US$75, depende ba númeru konsumidór sira.
Enkuantu negósiu nasi kotak, nia uza kapital US$60 atu sosa ayam potong, foos, nan fahi, sosis, kanuru no ekipamentu servisu.
Nia hatete kuandu vendas diak, negósiu nasi kotak bele hetan reseita to’o US$ 100 ka liu iha loron ida.
Selestina hatutan negósiu ki’ik ne’e mós kria oportunidade servisu ba trabalhador ida, ne’ebé ajuda halo atividade negósiu no simu pagamentu kada fulan.
Iha sorin seluk, Diretora Kompania Unipesoal Cariso Lda, Ricardina Ribeiro, hatete kompania foun ne’e hala’o projetu estrada, bronjong no atividade infraestrutura seluk.
Nia hatete, kapital ba atividade kompania mai husi kréditu ne’ebé Governu fasilita setor privadu atu asesu liuhusi BNCTL.
“Kréditu ho juros kiik ajuda setor privadu lokal sira halo investimentu no dezenvolve atividade negósiu iha rai laran,” dehan Ricardina.
Ricardina hatete kompania simu kréditu ho montante US$60.000, no projetu ne’ebé hala’o sei kontribui 2% ba Governu.
Nia konsidera prosesu kréditu banku diak, maski presiza tempu, tanba juros kiik kompara ho empréstimu husi ema individu ne’ebé bele to’o 20% kada fulan.
Desafiu prinsipál kompania mak transportasaun materiál, liuliu sementi, tanba aumentu folin kombustível no lokalizasaun projetu iha munisípiu.
“Agora materiál barak tenke sosa iha Dili, no sementi mós limita de’it to’o 16 tonelada, ne’ebé uluk bele sosa to’o 20 tonelada,” dehan Ricardina.
Nia hatete situasaun ne’e aumenta custos operasionál, maibé kompania sei buka dalan atu kontinua hala’o projetu no aumenta atividade negósiu.
Kompania Cariso Lda agora emprega funsionáriu permanente na’in walu, enkuantu númeru trabalhador projetu depende ba orsamentu no volume servisu.
Enkuantu ne’e, Manajer Kompañia Mebel Pedro Jepara, Muhammad Bagus Fahrizal, hatete kompania ne’e hahú atividade iha Timor-Leste desde 2016.
Nia hatete kompania kontinua kumpri regra Governu Timor-Leste, inklui obrigasaun fiskál, hodi apoia kooperasaun ekonomia entre Timor-Leste no Indonézia.
“Kada fulan kompania selu reseita ba Estadu Timor-Leste US$ 250, tuir rendimentu ne’ebé kompania hetan husi vendas produtu,” dehan Muhammad.
Nia hatete aumentu folin kombustível sai dezafiu ba negósiu, maibé kompania kontinua atividade tanba presiza adapta ba sistema ekonomia no merkadu lokal.
Muhammad hatete presu mebel depende mós ba taxa troka dólar Amerikanu ho rupiah Indonézia, tanba materiál no produtu sira iha relasaun ho merkadu Indonézia.
“Armáriu boot uluk fa’an US$160, maibé agora tun ba US$140, tanba presu produtu tuir mudansa taxa troka dólar ho rupiah,” dehan Muhammad.
Nia hatete emprezáriu sira presiza adapta ba mudansa taxa troka no folin materiál, enkuantu kooperasaun ekonomia entre Timor-Leste no Indonézia presiza kontinua fortalese.
(dom)







