Leandro Isaac: Pobreza 41% ba 37% – Tun ka Bosok

Eis Deputadu Bankada Partidu Sosial Demokrata (PSD), Leandro Isaac. (Foto: Espesial)

DILI, STLTIMORLESTE.com – Dadus pobreza ne’ebe Governu gaba an tun husi 41% ba 37% laos susesu, maibe bosok boot ida ne’ebe kria husi sistema estatistika ne’ebe la livre, tanba sentralistiku no monopoliu husi ukun nain sira ne’ebe taka matan ba realidade povu nian.

Eis Deputadu Partidu Sosial Demokrata (PSD) no eis Koordenador CNRT Konsulta Popular 1999, Leandro Isaac hato’o kritika ne’e ba STL, iha Dili, Sesta (18/09/2026), hodi hatete Governu halai ses husi realidade moris povu nian ho numeru ne’ebe la loos.

“Pobreza tun 4% deit iha tinan 10 laran, ne’e hatudu katak Governu la seriu kombate pobreza. Maibe problema boot liu mak ita seidauk hatene populasaun Timor nian hira loos, oinsa mak ita bele hatene ema kiak hira?” nia kestiona.

Tuir eis Koordenador CNRT Konsulta Popular 1999 ne’e, se numeru populasaun rasik seidauk los, entaun kalkulasaun hotu-hotu kona-ba pobreza sei sala no labele uza ba planu dezenvolvimentu.

Nia subliña katak, problema fundamental mak karakter ukun nian ne’ebe sentralistiku no monopoliu. Karakter rua ne’e mak hafutar kredibilidade estatistika nasional.

“Buat rua mak halo Estatistika la moris, sentralistiku no monopoliu. Estatistika tenki iha independensia hanesan ran iha isin, livre,” nia afirma.

Leandro esplika tan katak, estatistika laos propriedade privada Governu nian. Dadus estatistika tenki livre hanesan estrada ba eskola, nune’e ema hotu bele asesu no uza ho konfiansa.

“Hanesan ita hotu iha dasi matan ida deit, ita la haree buat seluk. Tenki hamos estrada ba eskola, estatistika tenki la’o livre,” nia hatutan.

Nia apela ba ukun nain sira atu husik tiha ona egoizmu politika no fo dalan ba instituisaun estatistika atu servisu ho transparente no la hetan presaun politika.

“Ne’e laos tun, ne’e aumenta hela. Se ita kalkula ho didiak, pobreza sae maka’as tanba kustu moris sae loron-loron, maibe Governu taka ho numeru bosok hodi halai ses husi realidade,” nia kritika.

Iha parte ketak eis Deputadu nee afirma katak, Timor-Leste la presiza deit atu troka Ministru, maibe tenki troka sistema tomak. “Ita presiza revolusaun ba estatistika. La bele halo planu dezenvolvimentu ho dadus kopia-kola,” nia afirma.

Nia hatutan, estatistika hanesan ho uat ne’ebe lori ran halai ba isin tomak, tanba ho estatistika mak Governu bele halo planu ba dezenvolvimentu no justisa iha rai laran.

Liu husi preokupasaun ida ne’e, Leandro Isaac husu ba Estadu atu loke fuan ka laran simu kritika, tanba dalan uniku atu manan kiak iha Timor mak ho numeru ne’ebe loos no kredivel.

Iha parte ketak, Akademista husi UNTL, Silveiro dos Santos, fo hanoin katak dadus pobreza ne’ebe Governu publika presiza analiza kle’an ho sientifiku. Nia dehan numeru 41% ba 37% la sufisiente atu sai baze ba politika kombate pobreza se metodologia la klaru.

“Ita presiza haree katak pobreza laos deit numeru, maibe kondisaun moris real. Se dadus la reflete osan folin sae, joven la iha servisu, entaun politika sei sala dalan,” nia dehan.

Nia sujere Governu atu loke espasu ba universidade no sosiedade sivil hodi halo auditoria independente ba dadus estatistika nasional, atu nune’e povu bele fiar no Governu rasik bele halo planu ne’ebe justu.

Entretantu antes nee Vise Ministra Finansas (V-MF), Regina de Jesus atualiza relatóriu Sumáriu kona-ba Pobreza iha Timor-Leste husi tinan 2014 ho 41% to iha tinan 2024 tun ba 37%.

Tasa kiak ba tinan 2024 nee bazeia ba Relatóriu rezultadu sira hosi Peskiza Kondisaun Moris Timor-Leste nian (TLSLS) 2024, aprezenta dadus atualizadu sira kona-ba insidénsia no karakterístika sira pobreza nian iha nasaun.

“Rezultadu sira hatudu katak taxa pobreza nasionál tun hosi 41,8% iha 2014 ba 37% iha 2024, redusaun ida hosi pontu persentajen 4,8 iha dékada ikus ne’e. Pobreza kontinua iha insidénsia aas liu iha zona rurál sira, ne’ebé afeta 45,5% hosi populasaun, kompara ho 18,4% iha zona urbana sira, ho diferensa sira mós entre munisípiu sira,” haktuir komunikadu neebe STL asesu husi Governu.

(car)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *