Malnutrisaun Sai Problema Boot iha RAEOA

AMBENO, STLTIMORLESTE.com — Iha Oecusse, problema malnutrisaun sai ona preokupasaun sosial ne’ebé presiza atensaun serius, ho seguransa alimentar, pobreza no asesu ba ai-han nutritivu sai parte importante iha esforsu atu hadi’a moris komunidade.

Sekretária Rejionál Asuntu Sosial no Organizasaun Komunitária RAEOA, Merita Marques Lafo, hateten katak resposta ba problema sosial tenke hahú hosi identifikasaun ba problema real ne’ebé komunidade enfrenta, inklui seguransa alimentar no apoiu sosial ba família sira.

Merita hato’o deklarasaun ne’e bainhira ko’alia ho STL iha nia fatin servisu, Santa Rosa, Suku Costa, Postu Administrativu Pante Macassar, RAEOA, Tersa (06/10/2026).

Nia hateten katak programa Governu iha área sosial presiza fó prioridade ba problema sira ne’ebé diretamente afeta moris povu. Iha kontestu ida-ne’e, seguransa alimentar sai fator importante ida atu responde ba vulnerabilidade família no komunidade.

“Ita tenke identifika programa saida no apoiu ba asuntu sira ne’ebé sai prioridade.”

Malnutrisaun la’ós de’it falta ai-han

Problema malnutrisaun iha Oecusse mós sai ona asuntu importante iha diskusaun kona-ba prioridade estratéjika Autoridade Rejiaun Administrativa Espesiál Oecusse-Ambeno ba períodu 2026–2027.

Prezidente Autoridade RAEOA, Régio da Cruz Salu, antes ne’e hateten katak kombate malnutrisaun, seguransa alimentar, inkluzaun no protesaun sosial tama iha prioridade estratéjika Autoridade RAEOA atu hadi’a moris povu.

Iha Reuniaun Extraordinária Konsellu Konsultivu RAEOA, Régio refere ba dadus ofisiál ne’ebé, tuir nia deklarasaun, hatudu taxa malnutrisaun iha Oecusse to’o 47 pursentu, no pozisaun númeru rua iha Timor-Leste.

Númeru ida-ne’e, se bazeia ba deklarasaun ne’ebé Régio refere, hatudu katak malnutrisaun la’ós kestaun saúde de’it, maibé mós envolve seguransa alimentar, kondisaun ekonomia família, koñesimentu kona-ba nutrisaun no apoiu sosial.

Régio subliña katak kombate malnutrisaun la bele haree de’it husi quantidade ai-han ne’ebé komunidade konsume.

“Parametru ba malnutrisaun no stunting ne’e la’ós aihan de’it, maibé sosializasaun ba povu atu hatene kona-ba aihan nutritivu,” nia afirma.

Deklarasaun ne’e hatudu nesesidade atu edukasaun nutrisaun no sosializasaun ba família sira sai parte hosi resposta ba malnutrisaun, atu komunidade komprende di’ak liu kona-ba ai-han nutritivu no dieta ne’ebé apropriadu.

Pobreza aumenta vulnerabilidade

Iha realidade sosial, malnutrisaun mós la bele separa hosi problema pobreza no rendimentu família ne’ebé limitadu.

Régio hateten katak pobreza no rendimentu família ne’ebé menus bele aumenta vulnerabilidade komunidade. Tanba ne’e, protesaun sosial ba grupu vulneravel hanesan ferik-katuas, ema ho defisiénsia no família sira ne’ebé enfrenta difikuldade ekonomia sai parte hosi prioridade sosial.

Ba Merita, servisu sosial presiza la’o hamutuk ho organizasaun komunitária no instituisaun relevante sira, hodi identifika problema, organiza programa no determina apoiu tuir nesesidade komunidade.

Resposta presiza husi komunidade

Iha perspetiva Autoridade RAEOA, povu tenke sai pontu hahú hosi prosesu dezenvolvimentu. Programa Governu no polítika sosial presiza responde ba realidade ne’ebé komunidade enfrenta iha terenu.

Régio mós enfatiza papel Konsellu Konsultivu RAEOA atu reprezenta lian no interese povu, inklui foti kestaun, husu klarifikasaun no fó rekomendasaun kona-ba prioridade no implementasaun programa Autoridade.

Iha tempu hanesan, Merita subliña katak organizasaun komunitária iha papel importante atu hamutuk ho instituisaun relevante sira fó apoiu ba komunidade, liuliu iha área seguransa alimentar.

Luta ida ne’ebé presiza servisu hamutuk

Kombate malnutrisaun iha Oecusse, tuir deklarasaun fonte sira, presiza haree problema ne’e ho abordagem ne’ebé luan — la’ós de’it fó ai-han, maibé mós haforsa seguransa alimentar, edukasaun nutrisaun, saúde, apoiu sosial no kapasidade família sira.

Prioridade hirak-ne’e presiza transforma hosi planu sai asaun konkretu iha komunidade, atu resposta ba malnutrisaun bele to’o ba família sira ne’ebé presiza liu.

Ho realidade ne’ebé malnutrisaun sai preokupasaun boot iha RAEOA, dezafiu agora la’ós de’it identifika problema, maibé buka resposta ne’ebé bele halo diferensa iha moris povu Oecusse.

(jos)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *