MAPPF no Parseiru Hametin Ko-Jestaun Peska

DÍLI, STLTIMORLESTE.com – MAPPF, WorldFish no James Cook University (JCU) hametin kapasidade lokál ba jestaun peska sustentável liuhusi formasaun iha Maubara, Liquiça.

Programa formasaun ne’e hala’o iha Institutu Nasionál Peskas no Akuakultura, husi 5 to’o 9 Outubru 2026, ho partisipasaun ofisiál peskas, peskadór feto no mane, no parte interesada sira.

Komunikadu imprensa ne’ebé STL asesu husi media MAPPF, Domingu (11/10/2026), hatete katak formasaun ne’e promove ko-jestaun peska atu proteje ekosistema akuátiku, sustenta moris komunidade no hametin seguransa ai-han.

Formasaun ne’e fasilita husi formadór lokál sira ne’ebé remata ona programa Training of Trainers (ToT), liuhusi kolaborasaun entre MAPPF, WorldFish no JCU.

Programa ne’e nia objetivu mak ajuda funsionáriu governu, komunidade no parte interesada sira dezenvolve koñesimentu kona-ba jestaun peska kolaborativa.

Liuhusi formasaun ne’e, fasilitadór lokál sira sei apoia komunidade no autoridade munisipál atu dezenvolve planu ko-jestaun tuir nesesidade no prioridade lokál.

Sekretáriu Estadu Peskas, Domingos da Conceição dos Santos afirma katak, peskadór feto no mane iha papél importante iha esforsu atu kombate malnutrisaun.

“Servisu hamutuk no foti desizaun hamutuk sei hametin setór peskas atu sai reziliente, forte, inkluzivu no sustentável,” dehan Domingos da Conceição dos Santos.

Prezidente Autoridade Munisípiu Liquiça, Paulino Ribeiro hatete katak, rekursu marítimu importante ba hahán, rendimentu no oportunidade ekonomia família sira nian.

“Jestaun peska sustentável bele proteje rekursu valiozu no asegura benefísiu ba jerasaun ohin no futuru,” afirma Paulino Ribeiro.

Reprezentante WorldFish iha Timor-Leste, Mario Pereira,.hatete katak, formasaun ne’e fó koñesimentu no instrumentu ba governu, peskadór no parte interesada lokál sira.

“Peska sustentável hahú ho parseiria forte no responsabilidade hamutuk,” dehan Mario Pereira.

Nia esplika katak, kolaborasaun no foti desizaun hamutuk bele asegura sustentabilidade rekursu tasi, hadi’a nutrisaun no hametin reziliénsia komunidade kosteira.

Akademika James Cook University, Naomi Gardiner afirma katak, ko-jestaun efetivu presiza komunidade, governu no parte interesada sira fahe koñesimentu no responsabilidade.

Nia dehan, formasaun ne’e kombina esperiénsia internasionál ho koñesimentu lokál atu hadi’a prosesu foti desizaun no promove solusaun prátika ba peska sustentável.

Peskas no hahán akuátiku importante ba seguransa ai-han no nutrisaun, tanba fornese proteína no mikronutriente esensiál ba família sira, liuliu iha komunidade kosteira.

Levantamentu foun hatudu katak konsumasaun ikan entre família rurál no urbana aumenta dala rua durante tinan 15 ikus, ne’ebé hatudu oportunidade atu hametin kontribuisaun peskas ba nutrisaun.

Parseria entre governu, komunidade lokál no parseiru dezenvolvimentu importante atu asegura sustentabilidade rekursu marítimu no kontinuidade benefísiu ba jerasaun agora no futuru.

Atividade ne’e parte husi parseria Ikan Adapt durante tinan lima, ho finansiamentu Global Environment Facility (GEF), implementasaun Organizasaun Nasoins Unidas ba Alimentasaun no Agrikultura (FAO), no ezekusaun WorldFish hamutuk ho MAPPF.

Programa Ikan Adapt promove abordajen bazeia ba natureza atu hametin reziliénsia setór akuakultura no peskas hasoru impaktu mudansa klimátika, no apoia moris sustentável ba komunidade ne’ebé depende ba rekursu akuátiku.

(dom)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *