Mediku Espesialista Husi Hospital Darwin Halo Operasaun ba Pasiente Ibun Sakat

DILI, STLTIMORLESTE.com – Daudaun nee Mediku Espesialista Hospital Darwin nian husi Australia vizita Hospital Nasional Guido Valadares (HNGV) halo operasaun ba pasiente sira neebe ho problema kulit hanesan ibun sakat nomos ahi han isin.

“Kada tinan ita iha servisu hamutuk ho médiku espesialista sirujia plástika sira, neebe mai halo operasaun ba pasiente neebe ho ibun sakat nomos ahi han isin kulit,” hatete Diretor Klinika HNGV, Eligio A de Araújo Soares ba jornalista sira iha nia knaar fatin HNGV Bidau, Dili, Segunda (08/06/2026).

Nia tenik, kada tinan Mediku Espesialista Australia nian nee halo sira nia programa vizita mai HNGV. Iha tempu hanesan sira mos fo konsultasaun hodi identifika pasiente Timor-oan tomak neebe iha problema kulit.

“Ohin ita temi katak cleft lip ka ibun sakat, sira mos trata problema kompleksu seluk neebe relasionadu ho ita nia isin-kulit, liu-liu ba sira neebe sofre husi ahi han ka manas, inklui fitar sira. Ba fitar neebe ema dehan “kontratura”, sira nia funsaun mak repara fitar sira nee hodi halo operasaun fali, sira mos halo operasaun ba ita nian alin kiik sira neebe iha problema ibun-sakat,” nia esplika.

Nia informa, iha loron 7 fulan Junhu, sira fo konsultasaun iha OPD HNGV no identifika kazu hamutuk 65, tanba nee husi numeru nee pasiente neebe tama iha operasaun nian hamutuk 29.

“Ita akompanha balun komesa ona operasaun ohin fazeadamente, sira halo operasaun durante semana ida, too Sesta feira mak foin remata, no sira mos halo kontrolu ba kazu sira neebe opera ona iha tinan kotuk, hodi haree fali no halo kontrolu ba pasiente sira nee,” nia deklara.

Nia hatutan, sira mai ho ekipa neebe kompostu husi nain ida ba sirujia, nain rua ba anestezia no nain rua ba terapeuta lian/koalia. Tanba problema ibun nian, sira mos presiza treina labarik sira atu bele koalia diak para sira bele halo operasaun ho rezultadu diak.

Nia informa, depende ba nia kriteriu ba cleft lip simples, hahú husi idade 3 sira bele halo ona operasaun. Se tama iha kazu kompleksu neebe ema dehan cleft palate, entaun operasaun nee bele halo deit bainhira labarik atinji ona tinan 9.

Depois ba sira neebe mai ona dala ida maibe idade seidauk too, sira bele fo prioridade hodi halo operasaun fali. Agora daudaun sira nia kriteriu too ona ba pasiente balun, maibe ba pasiente balun neebe kriteriu seidauk too entaun tenke hein vizita oin mai mak sira foin bele halo operasaun fali.

“Tipu operasaun depende, ema dehan labioplasty unilaterál ka bilaterál ho palatoplasty. Sira mos haree idade hanesan ohin hau temi ona, karik tinan 3 bele halo operasaun, se liu husi tinan 3 labele, entaun sira sei hein vizita oin mai, sira mos haree nia komplikasaun sira durante operasaun, liu-liu liga ho anestezia. Tan nee mak sira tau kriteriu sira nee hodi prevene komplikasaun sira mosu durante operasaun,” nia hatutan.

Nia koalia, mediku sira nee mai husi Hospital Darwin no sira mai fo kooperasaun nee hahu tinan rua ka tolu liu ba ona. Ida nee hanesan kontinua deit, tanba kada tinan sira halo vizita no hanesan.

Iha fatin hanesan, Mediku Espesialista Craniofacial/Plastic Surgeon husi Hospital Darwin, Vani Prasad informa, konsulta komesa Domingu too Sesta feira no iha konsulta nee total pasiente hamutuk 54 nomos iha pasiente 30 atu halao operasaun.

“Loron Segunda nee ita halao operasaun nee nain 6 no aban nee mos nain 6 too loron Sesta, pasiente sira maioria nee ibun sakat no ibun laran sakat iha nain tolu mak laos, no sira mai tanba sira nia kulit ahi mak han,” nia informa.

Nia informa, durante operasaun laiha probelma ruma, tanba ida nee laos vizita primeiru iha HNGV.

Nunee mos Mediku Espesialista Anaesthetist, Matthew Grill deklara, iha diferente boot ba halo kompara Timor Leste ho Australia nian, maibe sira kontenti ba ekipamentus sira neebe HNGV iha, atu hanesan ho Hospital Darwin nian.

“Ita servisu ona iha tinan barak nia laran, ita nota katak HNGV mos iha ona ekipamentus neebe hanesan ho nasaun sira neebe avansadu, ita kompara ho ekipamentus Australia nian liu, maibe HNGV nia ekipamentus nafatin seguru liu atu atende pasiente no fo bius ba pasiente sira,” nia afirma.

(jen)