MOP Husu Setor Privadu Hatudu Responsabilidade

Ministru Obras Publika (MOP), Samuel Marçal. (Foto: Media MOP)

DILI, STLTIMORLESTE.com – Ministru Obras Publika (MOP), Samuel Marçal fo hanoin no husu ba empreza ka kompanhia konstrusaun sira atu hatudu responsabilidade tomak, hodi halao no finaliza projetu governu nian ho kualidade.

Nia katak, kompanhia sira tenke esforsu no buka aprende, nunee kompanhia bele lao ba oin. Kompanhia neebe hetan projetu tenke finanaliza, labele husik hela projetu iha dalan klaran.

Nia haktuir, tanba sa mak Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmão tau atensaun masimu tebes ba setor privadu, tanba setor privadu importante tebes iha setor hotu-hotu, laos atu halo riku setor privadu sira maiba atu hola parte hamutuk ho Governu hodi dezenvolve rai ida nee.

“Setor privadu forma mak ita nia produsaun ekonomia lao diak. Governu hahu uluk investimentu ba setor privadu, depois husi setor privadu mak bele kria empregu bá joven sira. Ohin loron ita nia joven sira ba servisu iha liur, ba iha setor privadu sira iha neeba mak fo servisu bá sira. Ita espera katak setor privadu sira hanoin ona halo investimentu,” haktuir Samuel liu husi nia diskursu, bainhira halo sorumutu ho Camara Comersiu Industria Timor Leste (CCI-TL) ho tema “Hametin Parseria Governu no Setor Privadu iha Dezenvolvimentu Infraestrutura no Ekonomia Timor Leste” iha Salaun Delta Nova, Kinta (13/08/2026).

Nia katak, governu laos deit hanoin fo projetu maibe hanoin mos atu investe ba setor privadu sira oinsa kria investimentu seluk para loke empregu ba joven sira. Ho setor privadu mak tenke hanoin halo inovasaun no dezenvolve produtu lokal sira para hanoin halo eksporta bá liur, nee kria ona empregu makaas. Bainhira setor privadu kuandu forte, reseitas kuandu makaas no selu taxa badinas, TL la dependensia masimu ba Fundu Petrolíferu ona.

“Tanba nee ohin mai iha nee hamutuk hodi fo sai hotu frakeza neebe iha, ami governu mos rekonhese frakeza barak, tanba nee liu husi enkontru nee bele rona mos frakeza husi imi setor privadu sira,” katak nia.

Prezidente Camara Comersiu no Indústria Timor Leste (CCI-TL), Jorge Serano husu ba emprezariu Timor oan hotu atu mantein prinsipiu onestidade iha atividade negosiu, liu-liu iha faan kombustivel no material konstrusaun. Negosiu labele bazeia ba aproveitamentu iha tempu susar.

“Emprezariu Timor oan tenke onestu faan kombustivel, faan material, labele uza fali oportunidade iha tempu susar, tanba xave numeru um ba negosiu mak onestu,” tenik nia.

Nia esplika, iha tempu neebe folin kombustivel no sasan baziku sae iha merkadu internasional, iha tendensia husi faan nain balun atu hasae mos folin la ho rajaun, nee hamosu todan ba povu no afeta fiar husi konsumedor ba emprezariu.

Nia katak, presiza kria relasaun diak entre emprezariu no konsumidor mak baze ba dezenvolvimentu ekonomia nasional neebe sustentavel.

Nia mos husu ba emprezariu sira atu respeita kodigu etika negosiu no kontribui ba estabilidade presu iha merkadu TL.

Nunee mos Prezidente CCI-TL Munisipiu Ermera, Luis Timan katak, MOP nia servisu diak tebes identifika lakunas barak iha terenu liga ba projetu konstrusaun barak maka kompania abandona.

“Hau hanoin governu iha dever atu kontrolu no halo fiskalizasaun ba projetu konstrusaun neebe kompania halo iha terenu tanba osan povu nian no osan estadu nian. Entaun governu iha dever no moral atu kontrolu masimu, atu nunee kompania labele abandona servisu iha terenu,” dehan nia.

Nia haktuir, CCI-TL nafatin kontrolu no asistensia no fo advokasia ba membru setor privadu sira neebe maka kaer projetu laiha responsabilidade hodi husik hela, CCI-TL nafatin kontrolu no fo hanoin hodi rekomenda ba MOP no lina ministeriais seluk neebe maka kaer projetu.

“Ita laos kontrolu hanesan ema tekniku sira maibe hanesan CCI-TL ita observa hotu ba setor privadu sira nia servisu iha terenu bainhira enkontru ka seminariu ruma ita bele relata ba governu hodi buka solusaun hodi rezolve”, tenik nia.

Nia hatutan, projetu barak iha Ermera abandona nee laos Kompania Ermera oan maka kaer projetu, maibe kompania husi munisipiu seluk maka kaer projetu konstrusaun iha Ermera abandona hela. Maibe hanesan Timor oan labele duni kompania iha fatin seluk ba kaer projetu iha Ermera. Governu maka iha kompetensia no kontrolu iha terenu deteta kompania abandona projetu tenke hapara no fo fali ba kompania seluk iha kapasidade atu jere no ezekuta servisu ho responsabilidade.

(dom)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *