DILI, STLTIMORLESTE.com – Primeiru Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão simu fundador East Timor Eye Program, Dr. Nikin Verma, iha Palasiu Governu, Kuarta (29/07), atu rona atualizasaun kona-ba progresu implementasaun programa no diskute planu estratejiku hodi hametin servisu saude matan iha Timor Leste.
Nikin Verma atualiza katak, East Timor Eye Program neebe hahu iha tinan 2000 ho grupu voluntariu kiik ida, agora sai ona programa importante ida ba prevensaun no tratamentu moras matan liu husi kooperasaun entre Governu Timor Leste ho parseiru internasional sira.
Maioria operasaun no tratamentu moras matan agora bele realiza ona iha Timor Leste, neebe hatudu progresu boot iha fortalesimentu sistema saude nasional. Programa nee mos kontinua fo prioridade ba formasaun profisional saude Timor-oan, transferensia konhesimentu no dezenvolvimentu kapasidade servisu oftalmolojia iha pais,” hatete nia liu husi nota komunikadu neebe STL asesu husi media PM, Kinta (30/07/2026).
Durante implementasaun programa iha tinan 26 nia laran, taxa matan-atan iha Timor Leste tun husi 7,7% ba 2,8%, rezultadu neebe hatudu impaktu pozitivu husi servisu prevensaun no tratamentu saude matan.
Maski nunee, nia alerta katak Timor Leste sei hasoru dezafiu foun sira, inklui moras matan relasiona ho diabetes, moras kompliku no moras neebe aumenta ho idade. Tanba ne’e, importante atu kontinua investe iha kapasidade rekursu umanu, ekipamentu médiku no espansaun servisu saude matan ba munisipiu sira.
Atualmente, ekipa East Timor Eye Program fornese servisu iha Dili, Maliana, Ainaro no Suai, no iha planu atu estende ba Baucau no Oecusse atu garante asesu ba tratamentu ho kualidade ba komunidade sira.
Verma mos informa katak, enkontru ho Primeiru Ministru no Ministra Saude foka ba preparasaun etapa foun ba dezenvolvimentu programa, ho apoiu husi parseiru internasional sira husi Australia, Nova Zelandia, India, Nepal, Estadus Unidus, Singapura no nasaun ASEAN sira.
East Timor Eye Program ho objetivu atu hadia saude matan iha Timor Leste liu husi tratamentu no operasaun ho padraun aas, prevene moras matan inklui hasae kapasidade profisional saude nasional.
Programa nee nia misaun mak garante asesu ba servisu saude matan neebe diak, seguru no asesivel ba sidadaun hotu, liu-liu iha area remota.
Vizaun husi programa nee mak hametin sistema saude matan sustentavel ida no halo Timor Leste sai sentru referensia ba servisu saude matan iha rejiaun.
(alb)






