DILI, STLTIMORLESTE.com – Ofisial Justisa Ministeriu Publiku (MP) nain 16 simu pose husi Prokurador Jeral Republika.
“Hau hakarak hatoo ba Ofisial Justisa foun sira neebe ohin simu pose. Iha Ministeriu rasik, haksolok no fo parabens ba imi, lori publiku nia naran no mos hau rasik haksolok no fo parabens ba imi, tanba imi remata ho meritu prosesu rekrutamentu no formasaun ida neebe rigorozu no ejizente, neebe lori ita boot sira too iha momentu importante ida nee. Hau mos hatoo melhores votus ba ita boot sira hotu atu hetan susesu boot iha ezersisiu funsaun nobres neebe hahu ohin atu halao ba servisu Estadu nian no administrasaun justisa,” dehan Prokurador Jeral Republika, Nelson da Carvalho iha nia intervensaun ba Pose iha Edifisiu PJR, Sesta (17/07/2026).
Tuir PJR, Ministeriu Publiku hanesan majistratura autonoma ida neebe dezempena papel esensial iha administrasaun justisa. Konstituisaun no lei fo ba nia misaun atu defende legalidade demokratika, halao asaun penal, reprezenta Estadu no promove protesaun ba labarik sira, ema neebe iha kapasidade tuir lei no interese seluk neebe lei proteje, hodi kontribui ba realizasaun justisa no hametin Estadu Direitu Demokratiku.
Nunee, kumpri misaun ida nee la depende deit ba servisu majistradu sira nian. Nia depende mos ba profisionalizmu, dedikasaun no kompetensia Ofisial Justisa sira nian, tanba sira nia kontribuisaun importante tebes atu garante funsionamentu regular orgaun no servisu sira Ministeriu Publiku nian.
Prokurador afirma, iha kontestu ida nee mak hahu husi ohin loron, ita boot sira simu responsabilidade institusional ida neebe boot tebes. Ofisial Justisa sira hanesan pilar fundamental ida ba organizasaun Ministeriu Publiku.
Nia dehan, sira mak garante parte boot husi tramitasaun prosesu sira, asegura funsionamentu regular sekretaria sira, halao dilijensia sira, ezekuta notifikasaun sira, organiza prosesu sira, fo apoiu tekniku ba majistradu sira no sai ligasaun permanente entre Ministeriu Publiku ho sidadaun sira, tanba nee ita boot sira nian servisu laos deit halao tarefa administrativu.
Nia akresenta, aktu ida-idak neebe imi halo iha influensia direta ba kualidade servisu neebe Ministeriu Publiku presta, ba efikasia investigasaun kriminal, ba tramitasaun prosesu sira neebe lalais no ikus liu, ba konfiansa sidadaun sira nian ba justisa. Importante atu hanoin katak, sidadaun barak, kontaktu dahuluk ho Ministeriu Publiku sei akontese liu husi Ofisial Justisa ida.
Konsidera, ofisial justisa sira mak dala barak sai hanesan imajen husi instituisaun ida nee, tanba nee Estatutu Ofisial Justisa nian obriga ita boot sira atu kumpri dever sira neebe rigorozu konaba legalidade, imparsialidade, segredu profisional, lealdade institusional, korresaun, disponibilidade, dilijensia no zelu.
PJR dehan, dever sira nee laos obrigasaun formal deit. Sira mak prinsipiu orientador ba imi nia hahalok loron-loron no reprezenta valor fundamental sira atu hametin prestijiu Ministeriu Publiku no kredibilidade administrasaun justisa.
Iha area asaun penal neebe Ministeriu Publiku iha responsabilidade konstitusional no fator legal ida boot, kontribuisaun Ofisial Justisa sira mos sai determinante.
Afirma, imi nia responsabilidade mak garante tramitasaun lo-loos ba prosesu sira, prepara dilijensia, halao notifikasaun, organiza expediente administrativu, kontrola prazu sira no fo apoiu tekniku no administrativu hotu neebe majistradu sira presiza atu halao sira nia knaar tanba razaun ida nee, mak Prokuradoria Jeral Repúblika kontinua fo atensaun boot ba formasaun, atualizasaun permanente no valorizasaun profisional Ofisial Justisa sira.
Keta haluha katak, kada prosesu ida idak iha sidadaun ida neebe tau nia esperansa ba Ministeriu Publiku atu halao nia knaar ho seriedade, imparsialidade, efisiensia no umanidade.
Konfiansa ida nee hahu husi ohin loron, neebe ita boot sira iha dever no responsabilidade atu onra loro-loron, iha dezempenu ita boot sira nian funsaun.
“Molok hau ramata, permite hau atu hatoo liafuan balun kona ba apresiamentu no agradesimentu ba sira hotu neebe fo sira nia kontribuisaun ba susesu prosesu rekrutamentu, formasaun no tama ba karreira neebe ohin loron ramata ho serimonia tomada-deposse ida nee,” dehan PJR.
No hatoo rekonhesimentu no agradesimentu ba familia no belun sira neebe ohin marka sira nia prezensa iha momentu importante ida nee.
Apoiu husi famila no ema sira neebe besik liu ba ita, dala barak sai forsa ida, maski la haree, ajuda ita atu ultrapasa diſikuldade sira, hasoru dezafiu sira no kontinua nafatin atu alkansa objetivu profisional sira. Ofisial Justisa sira neebe ohin simu pose hahu husi ohin loron hanesan etapa foun ida iha ita boot sira nia moris.
Ita boot sira agora servisu iha instituisaun ida neebe iha misaun atu defende legalidade demokratika, reprezenta Estadu, halao asaun penal, proteje direitu no interese sira neebe lei garante ba sidadaun sira, no kontribui ba realizasaun justisa no hametin Estadu Direitu.
Profunda tan, halao ita boot sira nian funsaun ho honestidade, integridade, imparsialidade, profisionalizmu, responsabilidade no espirtu servisu neebe aas. Kumpri lei ho rigor, respeita direitu no dignidade sidadaun hotu-hotu, preserva onra funsaun publika no halao imi nia servisu nafatin tuir valor etiku sira neebe aas liu.
Keta haluha katak prestiju Ministeriu Publiku la depende deit ba lei sira neebe nia aplika ka ba desizaun sira neebe nia promove. Prestijiu nee harii, liu liu husi hahalok, kompetensia, dedikasaun no integridade husi majistradu ida-idak no Ofisial Justisa ida idak.
PJR iha konfiansa katak, ita boot sira sei hatudu kompromisu neebe ohin imi asume iha perante instituisaun ida ne no mos perante povu timoroan, hodi halao imi nia funsaun ho dedikasaun, lealdade no sentidu justisa. Ba ita boot sira hotu, hau hakarak hato votus felisidade pesoal no susesu profisional iha imi nia karreira.
Iha fatin ketak, Akademiku UNTL, Rafael de Jesus dehan, servisu MP nian atu lao ba oin, presija mos apoiu husi ofisial da justisa.
“Hau hanoin servisu MP atu lao lais apoiu mos husi ofisial da justisa, tanba nee importante duni atu aumenta numeru ofisial da justisa nian,” dehan nia.
Afirma tan, knaar ofisial justisa importante mos, tanba nee tau konfiansa atu sira bele halao servisu tuir lei neebe iha.
(ter)






