PDHJ Husu, Dezenvolvimentu Labele Sakrifika Ema Nia Direitus Humanus

Provedor Virgilio da Silva Guterres. (Foto: STL/Joseph Koa)

DILI, STLTIMORLESTE.com – Provedoria Direitus Humanus no Justisa (PDHJ), Virgilio da Silva Guterres husu ba governu atu halao dezenvolvimentu iha setor infraestrutura, labele sakrifika ema nia direitus humanus, ema mak tenke sai sentru ba dezenvolvimentu no dezenvolvimentu tenke ho dame, ho objetivu hadia povu no komunidade ninia moris.

“Iha TL, dala barak ita nia governante sira dehan, ita tenke dezenvolve no dala ruma ita uza dezenvolvimentu ho demokrasia maka barak liu, duke konseitu direitus humanus nian, tanba demokrasia nee dehan maioria maka manda minoria, entaun ema neebe lori naran maioria nee maka ita tenke sakrifika familia ida ka rua ou tolu, tenke lakon sira nia uma tanba deit maioria hakarak dezenvolvimentu,” afirma Provedoria Direitus Humanus no Justisa, Virgilio da Silva Guterres iha Hotel Palm Spring Fatuhada Dili.

Nia haktuir tan katak, haree ba direitus humanus, ema ninia dignidade nee importante atu respeitu, ida nee mak koalia konaba dezenvolvimentu nee, ema mak tenke sai sujeitu ba dezenvolvimentu nee.

“Husu ba ita nia estadu, tenke estabelese medida neebe adequadu, atu halo dezenvimentu, katak prosesu dezenvolvimentu nee, buka atu halo redusaun ba direitus humanus, labele sakrifika familia ida ga rua ninian atu hanesan povu ninia direitu ba dezenvolvimentu. Ita nia dezafiu boot iha TL maka ida nee, ita iha planu estratejiku neebe mahar tebes maibe iha implementasaun nee, la ia master plan, ezemplu iha sidade Dili, ami husu kleur ona atu aprezenta master plan sidade Dili maibe ate agora laiha, eviksaun kontinua lao, familia barak maka lakon ninia uma, too agora la iha master plan ba organizasaun urbana,” dehan nia.

Antes nee, Redi ba Rai ho Komunidade Marinir triste, eviksaun viola direitus humanus laiha indemnizasaun ba rai, Suku Madohi, Postu Administrativu Don Aleixo Munisipiu Dili. Realidade povu hela kleur ona iha areador Aeroportu Internasional Prezidente Nicolau Lobato iha Beto Tasi, lakon sira nia direitu tomak.

“Ohin loron akontese novidade moruk ida iha Aldeia Marinir Beto Tasi, ba komunidade sira neebe hela besik Aeroportu Internasional Prezidente Nicolau Lobato Beto Tasi, hetan violasaun grave ba sira nia direitu ba rai neebe konsagra ona iha Konstituisaun Republika Demokratika Timor Leste (RDTL), tanba durante nee sira hela kleur ona iha areador Aeroportu Internasional Prezidente Nicolau Lobato Dili Sira la hetan direitu ba plantasaun, uma no rai,” dehan Pedreto Veira nuudar Koordenador Jeral Nasional Redi ba Rai Timor Leste ba jornalista sira iha Aldeia Marinir.

Nia dehan, Redi ba Rai ho Komunidade Marinir reafirma katak, aktu governu nian konsidera hanesan aktu krime, aktu ilegal la tuir aktu legal neebe durante nee Redi ba Rai akompanhia ho tempu neebe naruk loos ona.

“Ohin ami hamutuk ho Advogadu Privadu nain rua ho komunidade sira atu dehan katak, maske sira kontinua sobu komunidade sira nia hela fatin no sira nia plantasaun, kontra ita nia lei no kontra direitu fundamental, redi ba rai reafirma katak aktu ida nee, aktu krime tanba buat sira nee sira uza aktu politika ba sira nia objetivu atu harii konstrusaun estadu ida nee. Hau hanoin, durante nee ita kontribui harii estadu ho dignu, estadu RDTL neebe trata povu atu moris ho dignu maibe dadauk nee, trata ninia povu aat liu, hanesan fali tempu kolonial Indonezia nian,” dehan Pedreto Veira.

Iha biban nee Olivio Barros Afonsu nuudar Advogadu Privadu husi Redi ba rai hatoo sentimentu triste tanba akompanha servisu estadu aktu halo eviksaun ba povu Aldeia Marinir.

“Ita akompanha eviksaun ida nee, Governu ignora direitu komunidade nian hosi sobu sira nia uma, plantasaun no Rai, la merese ona atu akompanha situasaun Sira hanesan nee iha nasaun RDTL, maske esforsu hotu-hotu ami halo, hamutuk ho Komunidade, tenta hasoru malu ho ita nia nai ulun sira, koko aprezenta situasaun no komunidade sira nia preokupasaun maibe too ikus Autoridade Sira la konsidera povu Nia preokupasaun. Lo-loos ita atu ajuda ita nia estadu ida nee iha pratika tuir lei haruka maibe Sira ignora tiha hotu,” dehan nia.

Nunee mos Bonaventura de Araujo nuudar Komunidade vitima eviksaun Marinir Triste ho eviksaun neebe ohin governu halo, sedauk fo Indiminizasaun sira mai sobu daudaun.

“Hau nuudar Komunidade vitima Eviksaun Marinir, sente triste tanba eviksaun Ida nee halakon Ami Nia Direitu ba Rai, uma no plantasaun,” afirma nia.

Iha okaziaun nee, Prezidente Autoridade Munisipiu Dili, Francisco dos Santos dehan, serbisu ohin nee Laos serbisu urjensia, maibe serbisu ida nee planeadu tiha ona.

“Ita halo dialogu ho komunidade, ita fo notifikasaun loron 90, depois fo sira tempu loron 15 halo rekursu, prazu Tempu nee Ita fo tiha ona no ultimu Ita fo tan tempu loron 10 neebe remata ona, ohin Mak Ami foin implementa,” dehan Prezidente Autoridade Munisipiu Dili, Francisco dos Santos neebe akompanha ekipa halo Eviksaun iha Marinir.

Nia haktuir tan katak, Eviksaun nee ba uma kain 57 no servisu ida nee konjunta husi Sekretariu estado Asuntu Toponomia no Organizasaun Urbana (SEATOU), ANA.TL, Obras Publika no teras Propriedade.

Eviksaun nee halo ba alargamentu Aeroportu Internasional Prezidente Nicolau Lobato Dili, tanba TL nudar nasaun ona, tenke iha Fasilidade atu estabelese Aeroportu ida neebe maka laboot Liu maibe labele aat liu, tanba nee mak Aeroportu nee tenke hadia diak liu tan.

(jos)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *


Latest Post