DILI, STLTIMORLESTE.com – Iha loron Tersa, Primeiru Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão lidera direitamente reuniaun Komite Revizaun Politika Governu nian, hodi diskute konaba programa prioridade governu nian kada ministerial, atu projeta iha Orsamentu Jeral Estadu tinan 2026.
Partisipa iha reuniaun Komite Revizaun Politika nee, mai husi Visi Primeiru Ministru I, Visi Primeiru Ministru II ho Ministru sira hotu iha IX Governu Konstitusional, neebe abertura enkontru nee husi Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmão.
Ministra Finansa, Santina Jose Rodriques F. Viegas Cardoso dehan, Kada Tinan bain hira halo diskusaun ba orsamentu jeral estadu, Ministeriu finansa bolu ministeriu idak-idak, maibe agora dadauk tinan 2027 nian nee, tuir lei enkuadramentu orsamental finanseira publika, iha Ninia regulamentus sira.
“Ita halo alterasaun uitoan ba iha neeba, kerdizer ke ita la komesa orsamentu husi zero, uluk kuandu ita fo orsamentu ba iha linha ministeriu sira, ita fo salariu depois ita diskute idak-idak, agora daudaun ba tinan 2027, ita nia orsamentu estadu tinan 2026 nian, depois hasai tiha parametru sira seluk depois ita fo orsamentu ba linha ministeriu sira idak-idak neebe ami bolu estimativa future, signifika sira iha ona orsamentu iha 2027 nomos ita identifika no husu ba linha ministeriu sira hotu, hanesan ita boot sira akompanhia iha jornal orsamentu, porvolta 28 programa prioridade governu nian, neebe ami bolu PPG” dehan Ministra Finansas ba jornalista sira iha Salaun Xanana Room Ministeriu Finansas Aitarak laran, Tersa (18/08/2026).
Nia haktuir tan katak, Programa Prioridade Governu nian nee, laos ministeriu ida nian deit, eziji ba ministeriu no entidade lubuk ida atu serbisu hamutuk kona ba programa prioridade nee, entaun ohin komesa lorin dahuluk, despois estimativa futuru depois linha ministerial sira hatama ba iha orsamentu estimativa nian ba tinan 2027 iha Sistema, depois tama fali ba programa prioridade governu nian neebe maka iha 27 husu ba entidades hotu-hotu tanba ohin ami komesa hahu husi Ministeriu Justisa nian neebe maka neebe maka iha programa 27, koalia kona ba titularidade ba rai nian, depois programa prioridade numeru 15, kona ba peskas no Industria ba peskas nee rasik.
“Husi programa prioridade sira nee maka estimativa futuru, mais programa prioridade mak sai hanesan orsamentu final ba entidade idak-idak nomos ba governu tomak iha tinan 2027. Sei ita koalia kona ba peskas, entaun ida nee ita koalia kona ba ekonomia azul, ida nee koalia kona ba ministeriu asuntus ekonomia, haree ba ambiente, Peskas nomos koalia kona ba defeza no asuntu interior, entaun ministeriu relevantes koalia kona ba fronteira, seguransa, infraestrutura, entaun tuur hamutuk hodi deside hamutuk, saida maka prioridade liu,” dehan Ministra Finansas.
Iha oportunidade hanesan, Ministru Transporte no Komunikasaun (MTK), Miguel Marques Manetelu ohin MTK mai tuir reuniaun nee, hatoo uluk politika prioriadade governu nian.
“MTK hetan fiar husi Ministeriu Finansa, lidera prioridade rua, prioridade numeru 17 ho 18, ohin dadersan tama mai koalia kona ba funsaun cabo firba Otika, nia funsaun. Ohin ita halo aprezentasaun, ita koalia kona ba infraestrutura, oinsa maka atu asegura kobertura, husi Cabo nee rasik, liu-liu ba instituisaun publiku governu nian, ita presiza iha infraestrutura sira neebe maka Becbon nasional, fiu sira neebe uluk ita harii tore eletrisidade nee, fiu fibra otika nee iha neeba ona, hahu husi tinan 2011, ita dada fiu eletrisidade nee kompleta fiu fibra Otika ona iha neba,” dehan nia.
Nia haktuir tan katak, politika primeiru MTK halo maka atu transforma Internet nee husi CTL iha Bebonuk, liu husi DNIK ba too Munisipiu ho postu sira, inklui postu Saude, Sentru Edukasaun, ho sede Suku sira neebe maka aban bain rua fiu Firba Otika sei liu, presiza infraestrutura, halo manutensaun ba Becbon nasonal neebe instala ona iha tore eletrisidade transmisaun nee too iha Munisipiu, Becbon nee tun iha estasaun Eletrisidade Timor Leste nee, iha kada munisipiu. Husi neeba maka redi nee sai husi konektividasde nasional, ida nee DNIK nia Serbisu no ohin iha enkontru nee mos aprezenta ona, para atu asegura katak, funsaun fiu fibra otika ba serbisu administrasaun publika nee, lao ho diak.
“Ohin ita koalia deit kona ba infraestrutura no hetan apresiasaun husi komite Revizaun Politika no ohin fo tempu ba ministeriu atu submete fali iha loron sesta, neebe laos MTK deit maibe ministeriu neebe involve iha topiku 18 nee, kompostu husi Edukasaun, Saude, Agrikultura, TIK, ANC ho instituisaun seluk, ohin Ministra Saude mos akompahia inklui prezidente Autoridade Balun husi munisipiu tanba sira programa neebe aprezenta mai nee, iha ligasaun ho infraestrutura dijital komunikasaun nian,” dehan nia.
Nia haktuir tan katak, ohin Prezidente Komite Revizaun Politika lidera husi Primeiru Ministru Kay Rala Gusmao ohin aprova enjeral deit politika nee, aprezenta husi tinan 2027 too 2031.
(jos)







