ERMERA, STLTIMORLESTE.com — Programa Nasionál Dezenvolvimentu Suku (PNDS) Ermera implementa projetu reguler 57 iha suku 56, ho progresu akumulativu to’o 70%.
Jerente PNDS Munisípiu Ermera, Jaimito das Neves Salsinha hateten, númeru projetu 57 tanba Suku Lihu implementa projetu rua.
“PNDS Ermera implementa total projetu reguler 57 iha suku 56, tanba Suku Lihu implementa projetu rua,” dehan Jaimito ba jornalista sira, Kinta-feira, 24 Setembru 2026.
Nia hatutan, programa PNDS tinan ne’e inklui konstrusaun refeitóriu 56, ida iha kada suku, atu estudante sira uza ba hahán no atividade relevante.
Alende projetu reguler, PNDS Ermera simu proposta projetu adisionál tolu husi komunidade, ne’ebé submete ba Ministériu Administrasaun Estatal.
Projetu adisionál sira inklui reabilitasaun kapela iha Suku Baboi-Leten, Atsabe, ho orsamentu US$6,200.
Projetu seluk mak sistema bee iha Hatulia A, ho orsamentu US$47,000, no sistema bee iha Hatulia B, ho orsamentu US$48,000.
Tuir Jaimito, konstrusaun sistema bee rua sei lao hela tanba orsamentu foin tama ba prosesu implementasaun.
Ba projetu reguler, progresu akumulativu to’o ona 70%, ho maioria suku sira remata no entrega projetu.
“Falta suku ida ka rua mak seidauk, enkuantu suku seluk barak mak entrega hotu ona ka prosesu implementasaun la’o hela,” dehan nia.
Nia fó ezemplu, projetu iha Postu Administrativu Letefoho nia progresu seidauk aas, maibé trajetu implementasaun liu ona 60%.
Situasaun ne’e akontese tanba problema asesu estrada, ne’ebé agora kompanhia sira hahú tama atu halo hadiak.
Kona-ba refeitóriu, Jaimito dehan maioria projetu besik entrega hotu ona no espera to’o meadu Outubru bele entrega hotu.
Ho projetu reguler 57 no refeitóriu 56, total projetu implementadu to’o 113, seidauk inklui projetu adisionál tolu.
Jaimito esplika katak, projetu reguler inklui sistema bee rua, enkuantu ho adisionál tolu, total sistema bee hamutuk haat.
Restu projetu sira mak infraestrutura estrada no kapela. Iha mos suku haat ne’ebé implementa reabilitasaun ka konstrusaun sede suku.
Suku sira ne’ebé implementa sede suku mak Asuilau, Letefoho; Poetete, Ermera; no Koliate-Leten, Hatulia A.
Kona-ba planeamentu, Jaimito hateten prosesu bazeia ba Diploma Ministerial Nú. 71/2024, husi levantamentu prioridade dezenvolvimentu iha nivel aldeia.
PNDS fasilita enkontru komunidade iha aldeia, inklui feto no mane, atu rona sira-nia hanoin no prioridade dezenvolvimentu.
“Kada aldeia fó prioridade ba asuntu iha suku, depois komunidade lori lista, halibur no hahú prosesu mapeamentu,” esplika Jaimito.
Nia hateten, proposta sira sei tama iha planeamentu PDM no PNDS. PDM bazeia ba prioridade suku, enkuantu PNDS foti prioridade husi aldeia.
Proposta husi suku lori ba nivel postu administrativu, ne’ebé Administradór Postu no Prezidente Asembleia hala’o enkontru atu haree no apresia.
Prosesu ne’e mos verifica posibilidade duplikasaun projetu entre PDM no PNDS, atu bele korrije ka hasai proposta ne’ebé hanesan.
Depois, rezultadu lori ba munisípiu atu analiza iha Konsellu Konsultativu no Konsellu Koordenasaun.
Ba PDM, prosesu kontinua ba kalendarizasaun. Ba PNDS, lista projetu husi postu prepara ba POM 5 no integra iha POM 6.
Depois, proposta sira submete ba Ministru Administrasaun Estatal atu kontinua prosesu kontratu.
Jaimito sublinha katak, funsionáriu PNDS nia papel mak fasilita prosesu, enkuantu desizaun projetu sira responsabilidade komunidade nian.
“Funsionáriu PNDS fasilita de’it. Desizaun hotu programa, funsionáriu PNDS desizaun komunidade nian,” dehan nia.
Nia hateten, prinsipiu ne’e importante atu garante komunidade iha papel boot determina prioridade dezenvolvimentu iha sira-nia suku.
Membru komunidade, António Martins, dehan PNDS importante ba komunidade tanba ajuda kontinua dezenvolvimentu iha nivel suku.
“Importante tebes programa ne’e kontinua implementa, atu hadia dezenvolvimentu iha suku,” dehan António Martins.
Nia husu mos atu dezenvolve no hadi’a estrada iha suku, tanba asesu di’ak fasilita atividade komunidade no movimentu produtu.
Komunidade espera implementasaun PNDS kontinua fó benefísiu diretamente ba populasaun, liuliu liuhusi infraestrutura básika no asesu servisu.
(ter)







