DILI, STLTIMORLESTE.com – Osan boot iha Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2026 seidauk garantia moris diak ba povu, tanba iha baze povu sei halerik ka terus ho folin aihan ne’ebe sa’e no bee moos ne’ebe difisil atu asesu.
Iha terenu, moris povu nian sei susar inan-aman balu tenke sosa foos ho presu aas, no labarik sira lori jergen ba buka bee moos iha fatin ne’ebe dook.
Situasaun real ne’e hatudu momoos katak povu nia halerik boot liu mak ba bee moos, aihan ho folin baratu, no asesu ba dalan diak, laos ba numeru boot iha livru orsamentu.
Kestaun ne’e hato’o husi Observadór Ekonomia, Mariano Soares, ne’ebe haree katak ezekusaun orsamentu boot maibe nia impaktu seidauk to’o iha baze.
“Gasta orsamentu boot laos garantia katak ekonomia povu nian sai diak liu. To’o agora, populasaun iha foho no munisipiu sira sei halerik ba be’e moos, estrada, no folin aihan ne’ebe nafatin sa’e,” dehan Mariano ba STL iha Akait, Dili, Segunda (05/10/2026).
Nia hatutan, problema boot laos iha montante osan nian, maibe iha oinsa Governu prioritiza no uza osan ne’e ho efisiente.
Tuir nia, parte boot husi OJE 2026 monu liu ba kusto operasional no projetu sira ne’ebe la fo impaktu diretu ba rendimentu kbiit-laek sira nian.
Tanba ne’e, nia sujere ba Governu atu fokus iha setor produtivu, hadia agrikultura lokal atu hamenus importasaun no hatun folin aihan.
Iha sorin seluk, nia husu mos atu kria kampu traballu barak ba foinsa’e sira no halo kontrolu maka’as ba projetu estadu sira nia ezekusaun.
Observadór ne’e, sujere ba Parlamentu Nasional no Governu atu halo avaliasaun kle’an ba orsamentu, nune’e osan estadu bele fahe ho balansu no to’o duni ba povu kiik.
Mariano hatutan, susesu OJE 2026 nian laos sukat husi persentajen ezekusaun deit, maibe sukat husi moris diak povu nian no hamenus kiak iha Timor-Leste.
Iha fatin ketak, Akademista husi UNDIL, Daniel Sarmento, fo hanoin hanesan, katak alokasaun osan boot ne’ebe la ho planu stratejiku sei la muda povu nia moris.
“Ita haree katak ezekusaun orsamentu ne’ebe la fo prioridade ba setor produtivu no nesesidade bazika sei kontinua fo impaktu ba kualidade moris sosioekonomika komunidade nian,” dehan nia.
Entretantu, komunidade Romaldo da Costa ne’ebe hela iha baze dehan, sira sei hasoru susar tanba folin sasan sa’e bebeik, be’e moos no estrada seidauk diak.
Nia husu, ba Governu atu labele haree deit numeru iha dokumentu, maibe tenke tun direta ba terenu hodi haree povu nia susar loron-loron.
(car)
