DILI, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Repúblika (PR), José Ramos-Horta defende justisa klimátika no propoin planu asaun pontu lima ba COP31.
Durante Plenária Líder sira nian iha Fiji, Prezidente Ramos-Horta hato’o apelu ba justisa klimátika globál, hodi reflete kona-ba ninia vizita ba Tuvalu.
Xefe Estadu hatete krize klimátika hatudu iniquidade kle’an, tanba nasaun vulnerável sira kontribui uitoan ba emisaun, maibé lori todan dezastre boot.
Prezidente husu komunidade internasionál atu atua ho desizaun, tanba sobrevivénsia Estadu Insulár Pasífiku sira fundamentálmente sai kestaun justisa.
Molok simeira globál COP31, Prezidente Ramos-Horta propoin ajenda pragmátika ho pontu lima atu transforma promesa sira sai asaun konkretu.
Primeiru, limite aumentu temperatura globál 1,5°C tenke kontinua sai liña mean absoluta iha asaun klimátika globál.
Segundu, presiza reforma urjente sistema finansiamentu klimátiku internasionál atu garante fundu to’o lalais ba SIDS no LDCs.
Terseiru, rekursu ba perda no estragu tenke koloka nu’udar prioridade hodi responde impaktu krize klimátika ne’ebé afeta komunidade vulnerável sira.
Kuartu, Prezidente husu prioridade ba protesaun saúde oseanu, konsiderando importánsia tasi ba sobrevivénsia no sustentabilidade Estadu Insulár Pasífiku sira.
Kintu, Prezidente reafirma protesaun ba soberania nasionál no direitu marítimu tuir UNCLOS, inklui direitu Estadu sira ne’ebé vulnerável ba aumentu nivel tasi.
Tuir komunikadu ne’ebé STL asesu kuarta-feira, 7 Outubru 2026, Prezidente deklara katak nasaun ida la-bele lakon direitu internasionál tanba nivel tasi sa’e.
Prezidente Ramos-Horta mos reafirma kompromisu Timor-Leste nian ba ninia viziñu rejionál sira no promete lori lian Pasífiku ba palku globál.
Nia husu líder mundiál sira atu transforma deklarasaun sira ne’ebé kleur ona sai asaun tanjível hodi proteje komunidade vulnerável sira.
Intervensaun Prezidente nian hatudu katak ameasa klimátika ba Estadu Insulár Ki’ik sira sei kontinua sai kestaun importante iha negosiasaun klimátika internasionál sira.
(eme)







