PR Horta Husu Deputada Estuda Didiak, Antes Halo Alegasaun Hasoru Nia

Prezidente Republika Jose Ramos Horta. (Foto: Media PR)

MAUBISSE, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Republika (PR), Jose Ramos Horta husu deputada sira estuda didiak antes halo alegasaun hasoru nia.

Prezidente Republika Jose Ramos Horta hatoo kestaun nee ba jornalista sira iha Suku Maubisse, Munisipiu Ainaro, Kuarta lokraik (29/04/2026).

Prezidente Republika hatete, liga ho alegasaun husi deputada bankada oposizaun hasoru nia kazu nee dadaun iha ona Prokurador Jeral nia liman.

“Kazu nee agora iha prokurador jeral nia liman lolos sira kuandu koalia halo alegasaun ruma diak liu estuda didiak tanba sira rasik laharee relatoriu neebe sai husi institutu neebe halo investigasaun sira rasik hatete sai iha jornal senhor sira temi nia naran (Frank Lin) nia laiha problema ho justisa, nia lahetan akuzasaun husi ema ruma sira nia investigasaun semana hira nia laran fulan hira nia laran la prova ke nia ligado grupu ruma, uluk hau hatene tiha ona, hau lamete ema ruma se hau hatene nia mete krime, “ dehan PR Horta.

Xefe Estadu hatete, se hasoru ema nunee prezidente iha nia meius rasik bele koalia ho polisia amerikana, polisia Australiana, alende nee Prezidente simu apoiu ruma sempre halo kontaktu ho banku sira liu liu banku BNU nunee bele identifika osan nee falsu ka.lae?.

Prezidente Republika hatete liga ho alegasaun husi Deputada husi Bankada oposizaun neebe kondena Prezidente hola parte iha Mafia, ou fasilita pasaporte diplomata ba sidadaun estrajneiru dadaun nee iha ona prokurador jeral nia liman.

“Hau koalia ho sira imi haree tok ema nee saida nemak hau halo, hau simu ema lubuk ida los balun neebe sira oferese buat ruma nee hau halo perguntas kontaktu mos ho banku hanesan BNU imi haree tok osan nee mos kalae, nemak sira kuandu halo akuzasaun tenke halo ho profesionalismo ho seriedade, entau problema nee agora entrega deit ba prokurador sira mak tenke ba prokurador nia fatin ba aprezenta provas ba prokurador,” katak PR Horta.

Deputadu husi Bankada FRETILIN ataka Prezidente Republika Jose Ramos Horta iha Parlamentu Nasional katak, Prezidente hola parte iha rede Mafia, nomos sai atan no leba pasta karik iha evedensia bele hatoo ba tribunal tuir dalan legal.

Deputada Maria Rangel tenke aprezenta evidensia. Relatoriu OCCRP la konstitui desizaun judisial. Deputada ida neebe akuza Prezidente halo parte iha rede mafia ka marka individuu nuudar mafia tenke aprezenta evidensia legal tuir lei.

Guardian iha loron 8 fulan-Abril tinan 2026, hateten ho klaru Investigasaun konjunta neebe halao husi Organized Crime and Corruption Reporting Project (OCCRP) no The Guardian mos ezamina papel investidor ida no figura publika husi resort iha Timor-Leste, Lin Xiaofan –neebe konesidu mos ho naran Frank Lin. Laiha sujestaun katak Lin hetan sansaun ka nuudar membru husi Prince Group, no nia la hetan akuzasaun ba krime ruma. Artigu nee mos sita diretamente Prezidente Ramos-Horta Senor Lin la halo sala ida iha Timor-Leste. Governu mak sei deside atu simu investimentu ruma ka lae.”

Timor-oan hotu iha dever sagradu ida serbi povu Timor-Leste ho lia-loos no justisa. Iha demokrasia sei sempre iha divergensia, maibe nunka bele abandona etika ka Estadu Direitu. Liberdade espresaun nuudar pilar ida husi demokrasia. Maibe, ho liberdade nee mai ho responsabilidade ida neebe klean espesialmente ba membru Parlamentu Nasional sira. Espresaun parlamentar laos absoluta. Bainhira ida-nee ultrapasa limite sira debate polítiku nian no ataka dignidade pesoal, onra, no naran diak husi indivíduu, ida-nee sai hanesan violasaun ida ba direitu fundamental personalidade nian. Ema hotu-hotu iha direitu natural ba sira-nia onra no reputasaun.

Deputada Rangel alega katak Prezidente fo pasaporte diplomatiku ba mafia. Nia alega liutan katak pasaporte sira-nee fo sai la ho regularidade, liuliu hasai iha hotel, envezde liuhusi kanal loloos sira iha Departamentu Justisa nian. Iha retorika neebe makaas, nia akuza Prezidente no laureadu Nobel ba Pas nuudar atan tantu ba mafia no ba figura polítika “Maun-Boot” (Xanana Gusmão), hodi sita Prezidente rasik nia deklarasaun iha pasadu kona-ba prontu atu leba Maun Boot nia pasta naran katak Prezidente hetan apoiu husi Maun-Boot. Deputada Rangel refere ba Dekretu Prezidensial No. 64/2025, ho data 4 Jullu 2025, kona-ba nomeasaun Senor Xiaofan Lin konesidu mos ho naran Frank Lin nuudar Konselleiru Espesial ba Prezidente ba Asuntu Ekonomiku, Komersial, Sosial no Umanitariu iha Rejiaun Azia-Pasífiku.

Konstituisaun Republika Demokratika Timor-Leste fo poder ba Prezidente Republika, iha area relasaun internasional, atu nomeia no ezonera embaixador sira, reprezentante permanente no enviadu sira, tuir akordu ho Governu. (Artigu 87, alínea b).

(eme)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *