PR Horta Husu Governu Prepara Hasoru El Niño

Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmão. (Foto: STL/Emerenciana Pinto)

DILI, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Repúblika (PR), José Ramos-Horta husu Governu prepara an atu hasoru El Niño, ne’ebé bele hamosu falta udan no krize bee iha Timor-Leste.

Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão hato’o informasaun ne’e ba jornalista sira, hafoin enkontru semanal ho Prezidente iha Palásiu Prezidensiál Nicolau Lobato, Bairo Pité, Dili, Segunda-feira (12/10/2026).

Xanana hatete katak Prezidente husu Governu no parte relevante hotu atu fó atensaun ba preparasaun hasoru El Niño, tanba fenómenu klimátiku ne’e bele hamosu impaktu ba bee, ambiente no moris komunidade.

“Prezidente bolu atensaun ba ita-nia preparasaun atu hasoru El Niño. Ami ko’alia uitoan kona-ba asuntu ne’e,” dehan Xanana.

Primeiru-Ministru esplika katak rai-fuik no ahi-han rai ne’ebé akontese iha nasaun balu iha Europa, inklui Portugal, Espanha no Fransa, hatudu risku ne’ebé bele mosu bainhira kondisaun klimátika sai estremu.

Nia hatete katak, Timor-Leste mós presiza prepara an, maski situasaun klimátika iha nasaun ida-idak la hanesan.

“Ita hakfodak bainhira El Niño mai, rai maran; maibé iha sorin seluk, udan boot mos bele hamosu problema,” dehan Xanana.

Proteje Floresta no Zona Protejida

Xanana mós temi situasaun ahi-han rai iha Kalimantan no área seluk iha Sudeste Aziátiku, ne’ebé bele estraga floresta no ameasa ambiente.

Nia esplika katak, floresta importante atu mantein ekilíbriu klima no proteje rekursu naturál. Tanba ne’e, Governu no komunidade presiza hamutuk evita atividade ne’ebé estraga floresta.

“Ema labele tesi ai iha área protejida, atu ita bele proteje ita-nia klima no ita-nia rai,” dehan Xanana.

Primeiru-Ministru hatete katak, zona protejida tenke respeita tuir planeamentu teritoriál, inklui proibisaun atu harii uma ka tesi ai iha área ne’ebé hetan protesaun.

Medida sira-ne’e importante atu proteje floresta, rai no rekursu bee, liuliu bainhira nasaun hasoru risku mudansa klimátika.

Falta Bee Sai Preokupasaun

Xanana relata katak, Prezidente Ramos-Horta mós alerta kona-ba posibilidade falta udan ne’ebé bele hamosu problema bee iha komunidade.

“Kuidadu ba problema El Niño, tanba se udan la tun, bee bele sai problema boot. Se bee maran hotu, ita sei hetan difikuldade atu hemu,” dehan Xanana.

Nia hatete katak, Governu preokupa ho impaktu El Niño no presiza estuda didi’ak situasaun atu determina medida apropriada.

Xanana esplika katak, bainhira diskusaun kona-ba Orsamentu Jerál Estadu iha Parlamentu Nasionál lao di’ak, Governu sei haree mós asuntu preparasaun hasoru El Niño.

Maibé, nia hatete katak iha momentu ne’e, Governu sei kontinua estuda situasaun antes foti desizaun kona-ba medida sira-ne’ebé presiza.

Preparasaun sedu bele ajuda Governu no komunidade hamenus risku falta bee, estragu agrikultura no ahi-han rai. Medida konkretu sira presiza bazeia ba avaliasaun risku no informasaun meteorolójika ofisiál.

(eme)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *