DILI, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Repúblika (PR), José Ramos Horta husu atu siénsia no koñesimentu sientífiku sira tenke aplika diretamente ba problema real ne’ebé povu Timor Leste enfrenta, hodi nune’e siénsia bele sai instrumentu konkretu ba dezenvolvimentu no melhoria moris komunidade.
Ramos Horta hato’o deklarasaun ne’e bainhira taka ofisialmente Simeira Siénsia ba Dezenvolvimentu, iha Centro de Convenções de Díli (CCD), Tersa (25 Agostu 2026).
Nia hateten katak, siénsia transforma ona moris umanu, maibé benefísiu husi progresu sientífiku tenke to’o ba ema sira ne’ebé presiza liu, inklui agrikultór, inan no labarik sira, mestri no estudante sira.
Prezidente fó ezemplu katak, deskoberta ida iha laboratóriu dook bele iha importánsia ba agrikultór iha Baucau atu proteje to’os husi tempu maran, ba inan iha Oecusse atu hetan kuidadu saúde di’ak liu, no ba mestri iha Ermera atu hadi’a prosesu aprendizajen iha sala aula.
“Ba siénsia atu serbí umanidade, nia benefísiu la bele sai propriedade de’it husi nasaun, universidade, kompanhia ka individu sira ne’ebé iha osan liu atu selu,” dehan Ramos Horta.
Nia subliña katak, Timor Leste sei kontinua enfrenta dezafiu hanesan pobreza, malnutrisaun, inseguransa alimentar no asesu desigual ba oportunidade, ne’ebé la bele rezolve ho kresimentu ekonomia de’it.
Tuir Ramos Horta, Timor Leste presiza koñesimentu, edukasaun, peskiza no korajen atu aplika koñesimentu ba problema real povu, enkuantu rezultadu peskiza no teknolojia tenke asesível ba komunidade.
Prezidente mos konvida joven sira atu haree Timor-Leste rasik nu’udar “laboratóriu magnífiku” ida, tanba nasaun ne’e iha biodiversidade marinha, ekosistema, tradisaun agríkola, lian no koñesimentu indígena ne’ebé únika.
Nia husu joven sira atu iha kuriozidade, husu pergunta, halo esperiénsia no fiar katak sira mos bele sai sientista iha futuru.
Ramos Horta dehan, Timor Leste iha buat barak atu aprende husi mundu, maibé iha mos koñesimentu no esperiénsia ne’ebé bele fó ba mundu.
(eme)







