DILI, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Republika (PR), Jose Ramos Horta hatete, daudaun nee Governu ezekuta Orsamentu Jeral Estadu (OJE) 2026 foin atinji 38%, tanba haree ba asuntu seluk maibe too fulan Outobru, Novembru, Governu sei ezekuta too ona 70%.
Prezidente Republika Jose Ramos Horta ba jornalista sira iha Salaun PJR Kolmera, Sesta (10/07/2026) hatete, daudaun nee Governu ezekuta orsamentu Jeral Estadu (OJE) 2026 foin atinzi 38% tanba Governu sei preokupa hadia lei balun neebe oitavu Governu muda maibe fiar katak too fulan Outubru Novembru Governu sei ezekuta bele too 70%.
“Hau fiar agora ho bailoron too outubru novembru bele aumenta, problema Governu mos imfrenta problema barak sistema finanseiru nee foun tanba Governu hadia lei uluk nee oitavu Governu muda tanba nee mak Ministeriu sira iha difikuldade maibe hau fiar too setembru outubru ita bele haree nia sae too 70% karik,” dehan Prezidente Republika.
Aleinde nee Prezidente Republika hatete, konaba Prosesu reforma justisa nee dadaun nee hahu husi Dr Lucia Lobato mak kaer orientasaun husi Governu nee sempre neneik kleur iha konsiderasaun ba aspektu barak.
“Hau la konkorda lei balun nee Copy Paste iha Timor porzemplu ida hau la konkorda kleur ona tribunal administrativu, Tribunal de kontas ita seidauk prontu ba setor justisa klaru konstituisaun iha neeba maibe podia hein too tinan 5 ka 10 tan mak tribunal de kontas ou iha Governu ida nasaun foun o tau kedas tribunal de kontas difisil para Governu ezekuta nia programa buat hotu ba tribunal de kontas buat sira nee kopy Paste husi Eropa, Portugal, nusa la kria ita nia bai ta nia realidade sosial, ekonomiko buat sira nee,” katak PR Horta.
Alende nee Governu halo eviksaun ba iha Sidade Dili maibe Governu mos iha planu halo mos kompensasaun ba komunidade afeitadu sira, no Prezidensial mos iha planu halo efisiu foun bao an feto sira nee Abu dabing mak oferese nemos halo evikasaun.
Xefe Estadu hatete, Estadu mak nain ba rai nee duni nee Prezidente konkorda maibe buka fo mos kompensasaun ruma ba povu neebe tinan barak okupa hela iha rai nee nia leten tanba sira kiak, tanba sira uluk hela iha neeba Governu la interven tanba nee sira hela kleur tanba nee hasai presiza hasai mos ho dignu.
Alende nee Prezidente Komisaun C neebe trata asuntu Finansas Publika, Deputada Cedelizia Faria dos Santos hatete, ezekusaun OJE 2026 kuaze atinje too 38%. Ezekusaun too ba adata agora fulan Jullu tiha ona haree kuaze 38% hanesan nee seidauk too 50.
Nia hatutan, tuir lo-loos ezekusaun OJE 2026 too iha fin fulan Junu, atinje ona 40% itl ka 50%. Maibe ezekusaun sei kiik tanba ezekusaun iha kapital menor no kapital dezenvolvimentu sei kiik kompara ho kategoria salariu vensimentu, bens servisus no transferensia publika.
“Kuaze tinan-tinan hatene hela katak Salariu Vensimentu no Beins serbisu ninia ezekusaun diak, transferensi publika diak naton deit tanba sei 30% ital, se ida kiikoan liu nee maka ita boot sira hatene kapital menor ninia ezekusaun kiikoan loos no mos skapital dezenvolvimentu,” dehan nia
Nia mos dehan, ezekusaun OJE 2026 sei kiik tanba prosesu aprovizionamentu nee maka dala barak fo hela impaktu tanba prosesu tenke loke tender ba projetu sira nee lori tempu neebe mak naruk tebes.
Entretantu sorin seluk governu liu husi reuniaun Konsellu Ministru neebe halao iha palasiu Governu Kuarta (08/07/2026) deside ona aprova tetu indikativu ida hamutuk biliaun UU$ 2,1 ba Orsamentu Jeral Estadu 2027 nian.
(eme)







