DILI, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Republika (PR), Jose Ramos Horta realiza dialogu nivel aas ho Desembargadora Cristina Gaulia husi Tribunal Justisa Rio de Janeiro diskute konaba potensia implementasaun ba programa Justisa itinerante lori justisa besik povu iha area rurais.
Bainhira remata dialogu, Prezidente Republika Jose Ramos Horta ba jornalista sira iha Palasiu Prezidensial Nicolau Lobato, Bairo Pite, Segunda (06/07/2026) hatete, ohin halo enkontru nivel aas ho Desembargadora Cristina Gaulia husi Tribunal Justisa Rio de Janeiro oinsa lori justisa besik ba povu neebe hela iha area remotas.
Prezidente Ramos Horta dehan, reuniuan nee oinsa mak esplora modelu justisa itinerante atu lori servisu jurídiku ba komunidade sira neebe dook husi sidade liu liu area remotas sira.
“Ohin enkontru boot setor judisiariu delegasaun boot husi ida Tribunal Jurista sira no tribunal Rio de Janeiro nia neebe sira iha programa espesial ida ke babain sira halo iha Brazil nee hanesan tribunal movel tanba Rio de Janeiro mos sidade boot ida iha fatin barak ke difisil tebes para justisa too iha neeba entau sira organiza aan tuir lei instituisaun nee kria liu husi lei bolu justisa I movimentu,” dehan Prezidente Republika Jose Ramos Horta.
Prezidente Republika hatete ohin konvida sira mai atu fahe sira nia esperensia ba ekipa ministerium Justisa, Provedoria Direitus Humanus, Prokurador Jeral Republika, bele aprende hamutuk oinsa bele aplika iha Timor Leste nunee lori Justisa besik ba komunidade neebe hela iha aldeia.
Durante dialogu nee, Prezidente Ramos Horta destaka nesesidade urjente atu desentraliza servisu jurídiku ba sidadaun sira neebe hela iha aldeia sira iha foho dook. Atualmente, populasaun sira-nee hasoru bareira jeografika boot, dala barak tenke halo viajen dook atu too iha tribunal sira iha Dili, Baucau, ka Suai. Hodi adopta modelu Brazíl nian justisa em movimentu, Estadu espera atu destaka ekipa jurídiku kompletu neebe kompostu husi juís, prokurador, no advogadu sira diretamente ba iha komunidade rural sira, hodi garante katak sidadaun Timoroan hotu iha asesu neebe diretu no justu ba sistema justisa.
Xefe Estadu enfatiza katak dezenvolvimentu kontínuu iha setor justisa maka obrigasaun nasional vital neebe tenke opera ho independente husi siklu polítiku governu nian.
Nunee mos Ministru Justisa, Sergio Hornai hatete, sira mai tanba hetan konvite espesial husi Prezidensia Republika nomos Governu liu Ministeriu Justisa halo parseria ida metin ho embaixadora Timor Leste iha Brazil para halo kordenasaun ho diojeneiru no eskola judisiariu para kordena oinsa halo komferensia internasional para aborda liu liu oinsa mak koalia konaba asesu justisa liu liu ba sidadaun sira neebe kbiit laek neebe bele asesu ba justisa hodi defende no garante sira nia direitu iha autoridade estadu ba direitu neebe partense ba sira nia.
“Mai atu fo bijiblidade ba sira atu haree liu tan koperasaun sira ba oin troka hanoin balu oinsa mak sentru judisiariu Timor Leste nia liu liu sentru formasaun juridiku nia,” dehan Ministru Justisa.
Tuir observasaun neebe STL hetan iha loron Segunda Prezidente Republika, Jose Ramos Horta, realiza dialogu nivel aas iha Palasiu Prezidensial ho Desembargadora Cristina Gaulia husi Tribunal Justisa Rio de Janeiro nian atu diskute konaba potensia implementasaun ba programa Justisa Itinerante. Enkontru nee halibur lideransa aas estadu nian hanesan Membru Governu neebe reprezenta husi Ministru Justisa, Reprezentante husi Parlamentu Nasional, Prezidente Tribunal Rekursu, no autoridade xave seluk husi setor justisa nian. Foku prinsipal mak atu aprende husi susesu sistema tribunal movel Brazíl nian no esplora oinsa ninia estrutura bele adapta hodi serbí povu Timor Leste.
(eme)






