DILI, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Republika (PR), Jose Ramos Horta lansa livru ho titulu tinan 50 independensia, reflesaun nasional ida konaba trajetoria Timor Leste nian, hanoin hikas pasadu no projeta futuru husi Universidade Nasional Timor Lorosae (UNTL).
Prezidente Republika Jose Ramos Horta lansa livru ho titulu 50 anos de independensia, no Sub Título Uma Reflexão Nacional Sobre a Trajetoria de Timor Leste Recordanado o Passado e Projetando o Futuru neebe hakerek husi autores sira husi profesores Aurelio Sergio C. Guterres, Amandio de Aroujo Sarmento, Ivo Mateus Goncalves da Cruz Fernandes, Janio Tilman no Padre Jose Antonio Lourenco da Costa.
Bainhira remata lansa livru, Prezidente Republika Jose Ramos Horta ba jornalista sira iha Palasiu Prezidensial Nicolau Lobato, Bairo Pite, Segunda (10/08/2026) hatoo parabens ba autores sira neebe fo tempu hodi hakerek livru refere.
“Parabens ba autores neebe hakerek livru nee ba profesores Aurelio Sergio C. Guterres, Amandio de Aroujo Sarmento, Ivo Mateus Goncalves da Cruz Fernandes, Janio Tilman no Padre Jose Antonio Lourenco da Costa, nomos profesores husi UNTL sira mak hakerek livru ida nee, kontribuisaun ida nee importante tebes ba istoria ita nia titulu 50 anos de independensia, no sub Titlu Uma Reflexao Nacional Sobre a Trajetoria de Timor Leste Recordanado o Passado e Projetando o Futuru, livru sira nee importante tebes ba ita nia joven sira lee estuda, nee hola parte ita nia formasaun lideransa,” dehan Prezidente Republika, Jose Ramos Horta.
Prezidente Republika hatete, lideransa haree husi istoria, aprende husi lideransa buat neebe diak buat neebe sira halo sala ida nee laos Timor deit maibe estuda husi lideransa husi Singapura, Malazia, Indonezia, aprende buat hotu hotu husi lideransa sira nee.
Livru nee laos biografia maibe nee hanesan istoria 50 anos indepedensia inserteza ke laos kompletu maibe ho rigor neebe akademiku.
“Nee importante tebes kuandu hakerek tenke iha rigor akademiku, rigor intelektual tanba o fo ba politiku ruma mak hakerek nee sai ona partidarizado, politizado, entaun akademiku buka halo buat neebe rigorozu no sientifiku no kredivel, buat ida neebe pozitivu ba ita iha istoria, ita nia istoria desde ke indepedensia mai iha buat barak ke ita hakarak hetan konsensus estadu laos buat hotu-hotu, partidu ida halo seluk mai la simu,” dehan PR Horta.
Nunee mos Autor ba hakerek Livru Dosente Aurelio Sergio C. Guterres hatete, livru nee objetivu prinsipal mak selebra 50 anos independensia buka tenta haree prosesu nee tomak husi aspektu hotu hotu. Nunee mos husi livru nee Pajina hamutuk 394 no hakerek durante tinan 2.
“Nee aspektu husi ekonomiku, istoriku balun, politika diplomasia, liu liu juventude iha prosesu rejistensia depois mai indepedensia buka tenta halo refleksaun nee,” Dosente UNTL.
Autor hakerek livru hatete, ida nee hanesan onra boot ida no privilejiu boot tebes ba nia atu aprezenta obra koletiva ida nee ho títulu Tinan 50 Independensia nian: Reflesaun Nasional ida kona ba Trajetoria Timor Leste nian – Hanoin hikas Pasadu no Projeta Futuru.
Iha biban nee dosente nee hatoo agradesimentu sinseru liu ba Prezidente Republika tanba simu atu prezide lansamentu obra ida nee no ba mensajen folin boot neebe nia fahe iha nia laran. Ninia prezensa konstitui rekonesimentu ba importansia investigasaun sientífika nian ba prezervasaun memoria nasional no ba konstrusaun futuru Timor Leste nian.
Nunee mos Autor Amandio de Aroujo Sarmento hatete livru nee sei faan ba iha publiku ho folin neebe mak diferente.
“Fizikamente sei faan ba publiku, normalmente ba estudante ami faan ba 10 dolares ba ema regulares 25 dolar,” katak Dosente.
Iha biban nee dosente nee hatete ohin halibur hamutuk iha fatin ida nee, laos deit atu halo lansamentu ba livru ida, maibe atu selebra mos rezultadu intelektual koletivu ida neebe fo onra ba istoria nasaun no reflete kona ba viajen extraordinaria Timor Leste nian durante dėkada lima liuba
Publikasaun ida nee hahu ho objetivu simples, maibe iha signifikadu klean atu prezerva memoria istorika, dokumenta esperiensia povu nian, no enkoraja ema hotu atu reflete ho klean kona-ba lisaun sira husi tempu pasadu, bainhira prepara aan atu hasoru futuru.
Nunee mos Reitor UNTL, Juviano Antonio da Costa hatete, ho onra boot no satisfasaun mak, hodi Universidade Nasional Timor Leste nia naran, partisipa iha serimonia ida nee ba lansamentu obra ida neebe dedika ba aniversariu ba dala lima nulu Proklamasaun Independensia Timor Leste nian.
“Husik hau hahu hodi hatoo ami-nia agradesimentu klean ba Sua Exelensia Prezidente Republika, Dr. Jose Manuel Ramos Horta ba nia patrosíniu no ba nia prezensa iha serimonia ida nee. Sua Exelensia nia prezensa fo signifikadu partikular ba momentu reflesaun ida nee konaba ita nia rain nia trajetoria no kona ba futuru neebe ita hakarak harii,” dehan Reitor UNTL.
Reitor dehan, ida nee marka meiu sekulu dezde 28 Novembru 1975, simu bolun atu reflete konaba responsabilidade esensial ida atu prezerva memoria nasional no asegura ninia transmisaun ba jerasaun sira iha futuru.
Proklamasaun independensia reprezenta momentu fundamental iha nia istoria. Ida nee fo hanoin konaba vontade metin husi povu ida atu afirma sira nia direitu ba autodeterminasaun no atu harii sira nia destinu rasik.
(eme)






