DILI, STLTIMORLESTE.com – Primeiru Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão relata servisu Governu nian, liu-liu atividade ilegal Scam Call Centre neebe daudaun nee buras iha Timor Leste (TL).
Bainhira remata hasoru malu, Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmão ba jornalista sira iha Palasiu Prezidensial Nicolau Lobato, Bairo Pite, Sesta nee (21/08/2026) hatete, mai halo enkontru ho Prezidente Republika hodi koalia konaba sibernetika nomos atividade ilegal Scam Call Centre ba Xefe Estadu.
“Hau informa ba Prezidente katak, iha Konselhu Ministru semana kotuk kria ona komisaun ida institusionál atu haree ba problema sibernetika Scam Call Centre, buat nee sei mai maibe ami buka daudaun hodi hatudu ba sira katak buat nee labele akontese hanesan iha nee,” dehan Primeiru Ministru.
Primeiru Ministru hatete, koalia konaba atividade ilegal nee liu-liu uza osan mai ba liur maibe Timor sai fali paraisu ida ba kazu Scam Call Centre, tanba nee Governu kria ona komisaun ida atu haree ba atividade ilegal nee.
“Embaixada Xina mos agradese, ho kambodia, buat sira nee hotu sira agradese atensaun boot ida ba ita ba iha problema ida nee, hau informa mos ba Prezidente katak ami iha hela Orsamentu Jeral Estadu atu hadia tiha problema ida konaba hatama deit, hatama deit laiha vizaun,” dehan PM Xanana.
Nunee mos konaba muda orsamentu annual nia nee mak agora halao hela, maibe hanesan ema hotu hatene, hotu-hotu hakarak ba halo buat hotu.
“Informa katak horiseik ami lao oituan haree ba infraestruturas neebe halao daudaun maibe seidauk hotu ami haree katak se bele karik too iha fim do ano nee buat sira nee hotu,” katak Primeiru Ministru.
Aleinde nee koalia konaba CPLP sira kontente, sira mos apresia tebes ba preparasaun ba lojistika, aleinde nee hasoru malu ho Embaixador Cabo Verde nia hakarak loke Embaixada iha Timor Leste, no sira mos hakarak apoiu TL iha area justisa, edukasaun, ho ida nee Governu sei haree oinsa hahu halo kooperasaun.
“Sira dehan bele apoiu nee mak hau dehan tiha ona katak depois mak sei haruka tekniku sira ba haree saida mak ita bele hahu kooperasaun ho Cabo Verde,” dehan PM.
Aleinde nee hasoru malu mos ho Ministru Negosiu Estranjeiru Portugal buka hakaas aan para reforsa diak liu tan siensia neebe sira fo iha area direitu, tanba joven Timor oan lubuk ida halo estudu iha Portugal.
“Sira mos atu tau matan ona ba eskola Portuguesa neebe avaria iha Kaikoli neeba, sira mos dehan sira sei haree hasoru malu mos ho Vise Sekretariu husi UAE nia iha Jakarta, ida neebe oferese fatin ba estudante feto iha Palasiu Prezidensial sorin nee, sira mos informa mai hau katak ita mak atraza oituan.
Aleinde nee sira mos mai hakarak apoiu matan katar, ho ida nee Konselhu Ministru sei haree oinsa mak hodi haree buat sira nee hotu.
Nunee mos iha 27 agora sei ba Jakarta, no Primeiru Ministru informa ba Prezidente Republika katak PM sei ba halo negosiasaun Fronteira Maritima ho Indonezia, sei haree oinsa bele rezolve buat sira nee.
Karik iha enkontru nee koalia mos konaba Kazu Oknum Polisia ida neebe tiru mate joven ida iha Postu Administrativu Uatucarbau ka lae? hatan ba kestaun nee Primeiru Ministru hatete, kazu nee Ministru Interior no Ministru Justisa mak haree, laos buat hotu Primeiru Ministru mak rezolve hotu.
“Ami nain rua mak koalia, maibe atu rezolve nee ami nain rua mak atu rezolve ka, kuandu buat sira nee Ministru Interior, Ministeriu Justisa mak haree mai informa mai fali hau,” hakotu PM Xanana.
(eme)







