DILI, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Republika (PR), Jose Ramos Horta sei lidera komemorasaun loron FALINTIL iha foho Istoriku Matebian.
Tuir Komunikadu neebe STL asesu Segunda nee (17/08/2026) hatete, Prezidente Republika no Komandante Supremu Forsas Armadas, Jose Ramos-Horta, sei lidera komemorasaun Loron FALINTIL iha loron 20 Agostu iha foho Matebian. Eventu importante neebe organiza husi FALINTIL-Forças de Defesa de Timor-Leste (F-FDTL-sigla Português) no entidade Estadu sira, hodi fo onra ba luta libertasaun nasional iha Baze Apoiu ikus neebe istoriku ba Timor-Leste nia Indepedensia, fatin neebe nafatin sai hanesan símbolu sagradu ba povu Maubere nia reziliensia, sakrifísiu no sobrevivensia.
Prezidente Republika hatete Foho Matebian ohin loron, ema bele haree hanesan foho ida neebe nia panorama furak no hakmatek, fatin nee sai mos hanesan Turismu Kultural no Religiozu ba ema hotu-hotu hodih bele vizita maibe, iha nia ai-laran, rai, dalan no nia fatuk sira, sei husik hela memoria sira kona-ba luta Rezistensia FALINTIL, kona-ba sakrifísiu, terus no sobrevivensia povu Timor-Leste nian.
Iha tempu invazaun, banhira Baze Apoiu FALINTIL iha area seluk monu, populasaun barak liu husi fatin oin-oin, mai husi Baucau, Viqueque no Lautem mak halai ba Foho Matebian too iha tinan 1978. Tansa sira tenke ba iha neeba? tanba sira halai husi funu hodi buka seguru no subar iha fatuk leet sira, atu bele moris no salva sira-an husi operasaun/movimentu boot hanaran “Skylight Moviment”. Militar Indonezia sira uza termu nee atu loke dalan ba FALINTIL sira hodi rende-an no hasoru tira luta rezistensia Iha illa Timor.
Momentu ema rihun ba rahun nadodon ba Foho Matebian, Saida mak sira hasoru iha foho leten neeba, mak sira tenke hasoru terus no mate. Bainhira forsa inimigu sira halo offensiva boot ho Aviaun funu nian hodi ataka ba Foho Matebian tomak.
Tanba Inimigu nia forsa Boot liu ita, nunee populasaun hotu tenke tun hikas mai Villa hodi hela iha inimigu sira leet, nunee bele hamenus sira nia sofrimentu hotu. Maibe Espíritu Rezistensia ba Ukun Rasik-an kontinua lakan nafatin iha Povu no FALINTIL sira nia laran, iha neebe “Comdando da Luta fo orientasaun ba Populasaun sira katak Imi nia liman ho ain serví ba inimigu, maibe imi nia fuan no laran tomak nafatin hamutuk FRETILIN hodi Liberta Patria.
Ida nee mak istoria konaba Baze Apoiu ikus iha foho Matebian, fatin ida neebe sai parte importante husi rezistensia Nasional ba Timor-Leste nia Indepedensia. Tinan ida nee, atu selebra loron FALINTIL ba dala-51 iha Foho Matebian, Prezidente Republika J. Ramos-Horta hanesan Komandante Supremu Forsas Armadas, sei partisipa iha eventu importante nee, hamutuk ho Tenente-Jeneral (Ref.) Lere Anan Timur, membru Governu sira no bainaka importante sira seluk tan.
Prezidensia enkoraja publiku atu partisipa iha eventu importante nee hodi hametin relasaun ho komunidade lokal sira iha Matebian nian. Ida-nee sai hanesan momentu nasional neebe klean atu hakruuk ba eroi no eroína patria sira neebe mate ona no mos fo omenajen aas liu ba Lider Rezistensia sira neebe kontinua gia nasaun ida-nee.
(eme)
