DILI, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Republika, Jose Ramos Horta vizita hodi haree instalasaun edifisiu foun Supremu Tribunal Justisa, tanba nee Prezidente Tribunal Rekursu agradese ba vizita nee.
“Ho respeitu boot no sentimentu kontente, hau hatoo benvindu ba Sua Exelensia Prezidente Republika iha vizita ofisial ida nee, ba fatin reabilitasaun edifisiu neebe sei prepara atu sai sede ba Supremu Tribunal Justisa,” dehan Prezidente Tribunal Rekursu, Afonso Carmona iha nia intervensaun iha Mandarin, Kinta (21/05/2026).
Carmona hatete, vizita ida nee iha signifikadu importante tebes ba setor judisiariu no ba dezenvolvimentu Estadu Direitu Demokratiku iha Timor Leste. Tanba nee, prezensa PR hatudu apoiu no atensaun boot Estadu nian ba Fortalesimentu instituisaun judisiariu sira.
“Instalasaun STJ nuudar mehi nasional ida neebe durante tempu naruk povu Timor-Leste hein hela. Ho realizasaun projetu ida nee, ita hakbesik liu tan ba implementasaun kompleta estrutura judisiariu neebe prevee iha Konstituisaun Republika, no STJ sei dezempenha papel estratejiku ida atu garante supremasia lei, uniformidade interpretasaun juridika no independensia poder judisiariu. Tanba nee, preparasaun infraestrutura no kondisaun servisu neebe dignu sai nesesidade fundamental ida,” dehan Prezidente Tribunal Rekursu.
PTR agradese ba Governu, parseiru instituisional no entidade hotu neebe kontribui iha prosesu reabilitasaun edifisiu ida nee. Kontribuisaun sira nee demonstra katak, dezenvolvimentu sistema justisa presiza servisu hamutuk no responsabilidade komun.
Nunee, iha oportunidade ida nee reafirma katak, Tribunal Rekursu sei kontinua empenha aan atu prepara rekursu umanu, mekanizmu administrativu no kapasidade instituisional sira atu futuramente Supremu Tribunal Justisa bele halao nia knaar ho efisiensia, independensia no integridade.
PTR espera katak, projetu ida nee bele sai simbolu ida ba maturidade sistema judisiariu Timor Leste no haforsa konfiansa povu nian ba instituisaun justisa.
PTR mos hatoo apresiasaun ba tekniku, engenheiro, trabalhador no entidade hotu neebe kontribui iha reabilitasaun edifistu ida nee. Servisu neebe halo ohin sei sai importante ba gerasaun sira iha futuru.
Situasaun Tribunal Rekursu eziztente tuir regulamentu UNTAET tenke husik Supremu Tribunal Justisa hamrik mesak, tuir lei organizasaun judisiaria no konstituisaun RDTL haruka.
PTR akresenta, rekursu umanu neebe iha Tribunal Rekursu, Juiz hamutuk nain 5, no Juiz sira iha Tribunal judisial sira seluk (Dili, Bauacu, Oekusi no Suai) hamutuk 27. Juiz primeira klase iha nain 4, Juiz estagiariu nain 12. Sira neebe tuir hela formasaun hamutuk 14. Ofisial justisa hamutuk 154 no funsionariu Publiku sira hamutu 200. Kazu iha Tribunal Rekursu hamutuk 76 neebe sei pendente no iha Tribunal Munispiu sira hamutuk 4354 neebe sei pendente hela.
Informa tan, Komisaun ba rekrutamentu Juiz sira ba iha Supremu Tribunal ezjiste tiha ona, no komesa halao servisu ho diak tebes involve husi representante Prezidente RDTL no Parlamentu Nasional.
Iha fatin hanesan, Prezidente Republika, José Ramos Horta dehan, agradese deit oportunidade mai iha nee, atu haree entermus infraestrutura, komisaun nia servisu.
“Preparativu neebe preorgativu governu nian, Parlamentu Nasional ho Prezidensia Republika halo buat neebe limitadu, maibe importante iha ida-idak nia kompetensia,” dehan PR.
PR hatutan, Estabelese Supremu Tribunal Justisa laos iha ministeriu ida, ezije preparasaun didiak, formasaun tinan sira nia laran.
PR dehan, se ita la halo agora la fiar, bele halo iha 2027, la fiar 2027 Prezidente Repúblika foun ruma mai ho governu preokupadu ka hakarak halo Supremu Tribunal Justisa.
Tanba nee mak momentu tinan ida nee mak desizivu duni, nee duni agradese ba ita boot sira hotu-hotu nia esforsu, mais tarde liu mak fulan Novembru tenke inaugura Supremu Tribunal Justisa.
“Mais razaun ruma la konsege halo, entaun hau nia konsiensia hatete, hau halo buat sira nee hotu, maibe lalika mai koalia ho hau halo buat ruma entre Janeiru ka Maiu 2027, tanba hau sei la halo. Tanba hau laos halo hanesan ema seluk halo, bainhira fim mandatu ona halo buat oi-oin balun la tuir tan lei, halo rekrutamentu labele ona tanba lei hatete labele ona, fulan neen bainhira eleisaun konvoka tiha ona, labele halo kompromisu seluk, imi labele halo kontratu foun,” dehan nia.
Afirma tan, hein tan tinan tolu, haat, tanba Prezidente foun mai laos ezije Supremu Tribunal Justisa, tanba nee mak PR hatete, ita estabelese no agradese Prezidente Tribunal Rekursu servisu badinas, ho Doutor Avelino Coelho ho kolega sira komisaun rekrutamentu, Juiz sira hotu-hotu, hamutuk ho governu avansa ho ida nee.
PR afirma, ohin mai atu vizita deit instalasaun Tribunal ba Supremu Tribunal Justisa, Prezidente Tribunal Rekursu, Juis Carmona obrigadu ba simu todan nee ba servisu justisa iha rai laran.
Partesipa iha vizita nee Vise Ministru Fortalesementu Instituisional, Prezidente Komisaun Rekrutamentu no nia membru sira, Juiz Adminstrador no konvidadus sira.
(ter)







