DILI, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Republika husu sidadaun sira kuidadu bee hahu husi agora, se la kuidadu tinan 20 mai sei oho malu tanba bee.
Prezidente Republika Jose Ramos Horta hatoo kestaun liu husi nia diskursu, bainhira abertura ba atividade Verde iha Palasiu Prezidensial Nicolau Lobato, Bairo Pite, Kinta loraik (06/08/2026) husu sidadaun sira kuidadu bee hahu husi agora labele loke bee estraga selae tinan 20 ka 30 mai timor oan sei oho malu tanba bee.
“Hau koalia nunee, se ita la tau matan ba bee, ita la kuidadu bee, estraga arbiru, tinan 20 ka 30 tan ita sei oho malu tan bee, ida nee phenomena ida iha rai barak rai ba funu tanba bee, guerra tanba bee mesmo rai Europeiu sira konflitu dala ruma Portugal ho Espanha tanba bee, mota neebe mai husi Espanha nee mota tun Espanha sira kontrola Portugal satiadu,” katak PR Horta.
Depois iha Etopia neeba barajen boot kontrola bee Ejipto ameasa funu barajen halo ona. Tanba nee Prezidente husu komunidade husi aldeia too nasional presiza kuidadu bee se la kuidadu tinan ruma mai sei oho malu tanba bee.
“Husi aldeia too nasaun hau hatete bebeik tinan 20 ka 30 tan ita iha Timor latau matan ba bee ita sei oho malu, hau hatete tinan 20 ka 30 tan hau sei laiha iha nee ona hau iha lalehan hau tuur ho nain Maromak imi iha rai oho malu dadaun, tanba sistema iha lalehan nee nunee hau ba tanba hau ema Timor hau ba iha Lalehan mak Santo sira bolu hau sai asesor ba Timor se imi oho malu iha rai Nain Maromak bolu hau o nia rai Timor ema oho malu hela tanba bee, hau hatete ba nain Maromak labele halo buat ida husik sira oho malu ba, uluk hau hatete ba sira labele estraga bee maibe labele rona,” dehan PR Horta ho komiko oituan.
Xefe Estadu hatete, bee nee importante tebes ba iha ema nia moris, tanba nee kuidadu bee, bainhira uza bee nakonu taka tiha, labele estraga bee suli lemo-lemo, tanba nasaun seluk tanba laiha bee halo ema oho malu.
“Tinan hira ba hau hatete ba maun Xanana, premeiru mandatu Maun boot favor kee varajen modernu ida para simu udan been iha fatin hotu hotu vantajen saida ba ida nee nunee udan mai husi foho mai kanaliza ba varajen nee,” katak PR.
Xefe Estadu hatete, nia haree ho nia matan ezemplu balun husi nasaun Afrika, Xina, konstrui varajen akapta udan been, husi nee susesu tebes husi fatin neebe rai maran sai verde matak los ema hahu ho vida agrikultura no animal sira mai asesu bee refere. Tanba nee Prezidente sujere presiza kria varajen hodi akapta udan been.
Embaixador boa Vontade Ego Lemos hatete ema estraga hotu ai laran sira entau area akaptasaun bee estraga hotu tanba nee bainhira udan mai bee suli hotu ba tasi.
“Atu implementa kuda ai ita presiza kee debu rehablita debu natural sira, kee debu foun no satan kadalak atu nunee ita nia udan been monu iha foho leten labele monu leet deit ba tasi, no sei kauza rai halai, erusaun,” katak nia.
Nunee mos Sekretariu Estadu Floresta, Ferdinando Viera da Costa hatete, oinsa mak preserva rekursu floresta iha pais ida nee, papel ida nee importante tanba Sekretariu Estadu Floresta neebe tutela iha Ministeriu Agrikultura no Peskas i Floresta nia papel ida estratejiku importante ida mak oinsa implementa politika no estratejia ba jestaun floresta sustentavel.
“Segundu hametin nafatin konservasaun nomos jestaun ekosistema floresta, tolu redus degradasaun no de florestasaun rai no bee, iha pais ida nee hodi asegura dezastre naturais neebe mak akontese iha pais ida nee, haat mak oinsa sustenta flofesta sustentavel iha pais ida nee hodi asegura ekonomia verde, asegura prosesu dezenvolvimentu sustentavel iha pais ida nee,” dehan Sekretariu Estadu.
Nia hatete papel Sekretariu Estadu Floresta nafatin asegura no kria involvimentu komunidade hodi partisipa iha dezenvolvimentu setor floresta.
(eme)






