DILI, STLTIMORLESTE.com – Rezultadu inspesaun no monitorizasaun husi Komisaun Anti Korupsaun (KAK) ba projetu sira iha Timor laran tomak entrega ona ba Primeiru Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão.
Lia hirak nee hatoo husi Komisariu Komisaun Anti Korupsaun (KAK), Rui Pereira ba jornalista sira, bainhira remata halo enikontru ho Prezidente Republika, Jose Ramos Horta iha Palasiu Prezidensial Nicolau Lobato, Bairo Pite, Segunda (10/08/2026).
Nia hatete, rezultadu Inspesaun no Monitorizasaun husi Komisaun Anti Korupsaun ba projetu sira iha Timor laran tomak entrega ona ba Primeiru Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão.
“Inspesaun ba projetu sira iha Timor laran tomak, hau hanoin ba maluk media sira balun ita update tiha laos update maibe informa ona ba sira iha fulan hira ba kotuk, relatoriu inspesaun no monitorizaun ita entrega ona ba sua exelensia Primeiru Ministru iha fulan hira ba kotuk nee projetu 80 resin, balun nia rezultadu diak ho ita nia prezensa balun neebe uluk paradu nee hahu lao fila fali balun iha 10 resin iha indisiu krime liga ho fraude konstrusaun ita sei rekolha dokumentus sira, kuandu hotu ita sei lori prosesu ba oin,” dehan Komisariu KAK.
Komisariu hatete, bainhira remata halo monitorizasaun no inspesaun KAK haruka ona ba Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmão iha projetu 80 resin mak rezultadu diak no projetu 10 resin mak iha indisiu krime.
“Komisariu informa mos katak, iha fulan avoka tiha prosesu nee ita haruka ona partisipasaun ba iha Ministeriu Publiku iha kazu 8 foun nee mos nia delegasaun seidauk mai, ita espera katak enkontru komisariu ho Prezidente espera katak enkontru entre PJR ho Prezidente, komisariu sempre iha pozitivu tinggi tenke servisu hamutuk atu rai nee ba oin, komisariu laiha intensaun atu estraga instutuisaun nee, tanba hau laiha problema pesoal ka partikular ho Doutor Nelson hanesan PJR, ami nee maun alin serbisu hamutuk tinan naruk,” katak komisariu.
Relatoriu inspesaun neebe KAK iha entrega ona ba Primeiru Ministru kazu boot mak ida neebe? Hatan ba kestaun nee Komisariu KAK hatete, nia la lembra karik media sira hakarak hatene ba KAK nia fatin hodi entrega relatoriu dala ida.
Aleinde nee oinsa ho prosesu inspesaun no monitorizaun ba uma dignu? hatan ba kestaun nee komisariu hatete, prosesu nee lao hela nia relatoriu final komisariu sei hein hela husi unidade inspesaun no monitorizaun tanba uma dignu nee lasala iha munisipiu 4 ka 5.
“Maibe ita nia espektativa ho prezensa ita halo inspesaun no monitorizasaun nee para projetu sira aselera, nunee benefisiariu sira nee bele utiliza hau hanoin nia objetivu mak ida nee,” hakotu Komisariu.
Komisaun Anti Korrupsaun (KAK) halo inspesaun ba projetu foku liu ba projetu sira neebe iha risku korrupsaun, implika prejuizu ba estadu, ka hetan denunsia no preokupasaun husi publiku no mídia sosial. Objetivu no Foku Inspesaun KAK Projetu Pendenten/Abandonadu KAK halo vizita no rekolla dadus ba projetu sira neebe para ka remata iha terrenu.
Bainhira hetan informasaun konaba iregularidade ruma, porezemplu projetu konstrusaun sintina publika iha eskola sira ka reabilitasaun dreinajen. Kontrolu kontratu sira hare katak kontrator no projetu nain sira implementa servisu tuir duni padraun no Bill of Quantity (BoQ) ka lae.
Nomos instituisaun seluk halo Monitorizasaun mak ADN (Autoridade Nasional ba Aprovizionamentu) foku ba monitorizasaun no inspesaun teknika ba konstrusaun obras publika iha terrenu. Nomos Inspesaun Jeral Estadu (IJE) halo auditoria no inspesaun ba funsionamentu diak instituisaun no programa governu nian.
(eme)
