Sertifikasaun Presiza Proteje Industria Tais

Tais Timor (Foto: Espesial)

DILI, STLTIMORLESTE.com – MCI konsidera sertifikasaun presiza hodi proteje tais Timor-Leste nia identidade, kualidade, orijen no valor kulturál iha merkadu.

Tekniku Superior Apoiu Planu Desenvolvimentu Industria MCI, Antonio da Costa hatete, sertifikasaun importante atu proteje tais no define nia origem geografika.

Nia esplika, indikasaun geografika bele determina tais ida nia origem, inklui suku, postu administrativu ka munisípiu ne’ebé prodús tais refere.

“Presiza servisu kle’an atu determina programa, kritériu no regulamentu sertifikasaun ba tais, atu bele proteje produtu ida-ne’e,” dehan Antonio ba STL ihá Salaun Sao Joao Paulo Tasi-Tolu, Tersa (22/09/2026).

Antonio hatete, MCI planeia atu hahu prosesu sertifikasaun iha Munisípiu Oecusse hanesan projetu pilotu, antes estende ba munisípiu sira seluk.

Nia hatete, Oecusse hili tanba komunidade lokal iha variedade motif tais ne’ebé iha ligasaun ho istória, kultura no tradisaun lokal.

Nia hatutan, prosesu sei hala’o ho faze, tanba sertifikasaun presiza preparasaun téknika, dokumentasaun no regulamentu ne’ebé klaru.

MCI mos partisipa iha Patrimóniu Kultura Material (PKM), no tais rejista ona iha lista patrimóniu kulturál desde 2021.

Antonio hatete, desenvolvimentu sertifikasaun bele ajuda tais hetan marka no identidade produtu, hodi aumenta konfiansa konsumidór no asesu ba merkadu luan.

Nia hatete, MCI kontinua fó prioridade ba dezenvolvimentu tais hanesan industria kulturál ne’ebé bele aumenta rendimentu komunidade no preserva kultura Timor-Leste.

Programa ne’e mos inklui treinamentu ba soru-nain kona ba uza kor natural, hadia kualidade soru no uza ekipamentu apropriadu.

MCI planeia mos dezenvolve produtu derivadu hosi tais, inklui pasta, karteira, sapatu no sasán seluk, hodi aumenta diversifikasaun merkadu.

Antonio hatete, MCI prepara Sentru Industria Artejenatu Tais iha Maubara, hanesan fasilidade ida atu apoia dezenvolvimentu no promosaun tais.

Iha parte seluk, soru-nain husi Grupu Foun Munisípiu Aileu, Delfina Araujo, hatete atividade soru tais ajuda nia hetan rendimentu ba nesesidade loroloron.

Delfina hatete, soru-nain lokal hasoru kompetisaun hosi produtu importadu, ne’ebé fa’an ho folin kiik no iha kazu balun kopia motif tais.

“Ami soru tais ho prosesu tein kabas uluk hodi prepara kor, depois mak ami kontinua ho prosesu soru,” dehan Delfina.

Nia hatete, nia partisipa ona iha formasaun ne’ebé fasilita husi organizasaun internasionál no simu apoiu materiál ba atividade soru tais.

Delfina mos hatete, soru-nain bele transforma tais sai produtu seluk, hanesan pasta, karteira no sasán artesanatu, hodi aumenta valor ekonomia.

Enkuantu Diretora Direção Nacional para o Desenvolvimento e Igualdade de Género, Olga Monteiro, apela ba soru-nain atu fiar ba sira nia kapasidade.

“Soru-nain sira labele subestima sira nia liman, tanba matenek ne’ebé sira iha mak patrimóniu ne’ebé folin tebes,” dehan Olga.

Olga hatete, dezenvolvimentu tais laos deit kona ba produsaun, maibé tenke tau prioridade ba kualidade, identidade, inovasaun no valor ekonomia.

(dom)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *