Task Force Baucau Sei Tama Sai Uma Vasina Asu

BAUCAU, STLTIMORLESTE.com – Ekipa Task Force Prevensaun Raiva iha Munisípiu Baucau planeia atu tama sai uma iha komunidade sira hodi fo vasina ba animal hakiak hanesan asu.

Portavoz Ekipa Task Force Kombate Raiva, ne’ebé mós atual Sekretária Munisípal Asuntu Sosiais no Organizasaun Komunitária, Maria Celestina Viegas, husu ba entidade no komunidade hotu atu hametin kooperasaun hodi prevene propagasaun raiva iha Munisípiu Baucau.

“Kona-ba kazu raiva nian, ekipa Task Force hetan katak Munisípiu Baucau iha kazu ne’ebé aas. Tanba nee, ita husu ba parte hotu atu hases aan husi kazu raiva, liuliu agora ita haree asu tata labarik kiik sira barak iha Munisípiu Baucau,” hateten Maria Celestina ba jornalista sira iha salaun Soi Mali Vila Nova Baucau, Kuarta (26/08/2026).

Nia hateten, Autoridade Munisipál Baucau iha ona planu prevensaun bazeia ba karta sirkular konjunta husi Governu Sentral ne’ebé aplika iha territóriu tomak.

“Karta sirkular nee Autoridade Munisipál hatun ona ba Autoridade Komunitária no Autoridade Postu Administrativu ualu, atu bele fahe informasaun ba komunidade sira hodi halo prevensaun hasoru raiva,” nia hatutan.

Maria Celestina mós hateten, vasinasaun ba asu sira iha Munisípiu Baucau seidauk remata, tanba husi inisiu vasinasaun hahu foin kobre deit área Postu Administrativu Vemasse, enkuantu Postu Administrativu sira seluk iha Munisípiu Baucau asu sira maioria seidauk hetan vasinasaun, maibé sei kontinua lao too remata.

Tanba iha semana rua liubá, entidade relevante sira hahu hikas ona vasinasaun ba asu sira, liuliu iha Postu Administrativu Baucau Vila, ne’ebé kuaze asu 100 resin hetan ona vasina, ne’ebé tuir ekipa Task Force nia identifika iha Suku Gariuai, Triloca, Tirilolo no Bahu, iha Postu Administrativu Baucau Vila, ne’ebé hanesan área risku ba raiva.

Tanba ne’e, Task Force husu ba autoridade suku no postu administrativu atu kontinua fahe informasaun ba sidadaun sira, liuliu inan-aman, atu aumenta kuida labarik kiik sira husi risku asu tata.

“Husi ekipa Task Force, ita husu ba entidade hotu atu koopera. Tanba semana ida ka rua mai tan, ita hakarak atu hala’o vasinasaun ba asu sira hotu,” dehan Maria Celestina.

Task Force Kombate Raiva mós apela ba komunidade atu kolabora ho autoridade sira, liuhusi identifikasaun ba asu sira hodi hetan vasinasaun, mak nu’udar medida importante ida atu prevene raiva iha Munisípiu Baucau.

Entertantu, Iha 13 Abril 2026, Veterinária Munisípiu Baucau, deteta asu haat ne’ebé suspeitu ka pozitivu ba raiva. Husi númeru ne’e, asu rua konfirma pozitivu, enkuantu rua seluk suspeitu no tama iha prosesu verifikasaun. Kazu sira ne’e rejista iha Suku Gariuai, Bahú no Tirilolo, Postu Administrativu Baucau Vila.

Kazu raiva ne’e mós afeta diretamente komunidade. Husi asu rua ne’ebé pozitivu, ema na’in-tolu hetan kanek tanba tata husi asu refere, inklui vítima rua husi Suku Gariuai no vítima ida husi Suku Bahú. Vítima sira hetan tratamentu iha Ospitál Rejionál Eduardo Ximenes (HoREX).

Situasaun ne’e aumenta preokupasaun tanba raiva mak moras viral ne’ebé bele fatal bainhira ema hetan infesaun no la hetan tratamentu pós-expozisaun ho lalais. Iha nível nasional, Organizasaun Mundiál Saúde (WHO) konsidera risku raiva iha Timor-Leste aas iha nível nasional.

Autoridade veterinária apela ba komunidade, liuliu na’in asu sira, atu kesi no kontrola asu, la husik sira lao livre, no lori asu ba vasinasaun iha servisu veterinária munisipál. Iha Suku Gariuai mós hala’o ona atividade vasinasaun asu no advokasia saúde nu’udar esforsu konjuntu atu prevene transmisaun raiva.

Iha nível nasional, Governu mós konsidera raiva nu’udar ameasa ba saúde públika no halo apelu ba komunidade hotu atu hamutuk prevene moras ne’e nia propagasaun ba munisípiu seluk.

Ho kazu sira ne’ebé deteta iha Baucau, prevensaun presiza sai responsabilidade hamutuk entre autoridade, servisu saúde, servisu veterinária, inan-aman no komunidade, liuliu liuhusi vasinasaun asu, kontrolu animal no edukasaun públika kona-ba risku tata asu.

(tom)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *