DILI, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Republika (PR), Jose Ramos Horta hatete, Timor Leste rai frazil ou kiik maibe ho esforsu husi Polisia Nasional Timor Leste (PNTL) no Polisia Sientifiku Investigasaun Kriminal (PSIK) nia servisu ho intelejensia, kaer sidadaun neebe inklina aan iha Scam Call Centre lubuk ida ona.
Prezidente Republika (PR), Jose Ramos Horta ba jornalista sira iha Aeroportu Internasional Nicolau Lobato, Komoro Segunda (03/08/2026) hatete, bainhira PNTL no PSIK kaer ona suspeitu sira nee, Tribunal labele fo Termu Rezeidensia (TIR) ba sira, se TIR sidadaun sira nee bele halai sai husi Timor.
“Krime Scam Call Center nee laos foin mak moris maibe dezde tinan 20 mai ona, buat sira nee laos novidade boot ida iha mundu, husi Amerika, Eropa, Rusia, Xina, Indonezia, rai hotu hotu mezmu rai sira bee organizadu 100% nee problema no dezafiu nee nafatin, Timor bele hatete susesu maske rai sei frazil, primeiru ita nia polisia ho ajensia sira seluk autoridade PSIK serbisu ho intelejensia kaer lubuk ida, kaer daudaun la kleur sira hotu hotu hatene ona sira la konsege halo online neebe ilegal iha Timor Leste,” dehan Prezidente Republika.
Prezidente Republika hatete, labele konfundi ho jogu neebe legal labele komfundi jogu neebe lejitimu hanesan kasino, Singapura iha, Australia iha lubuk ida, Amerika iha rai barak iha ASEAN nee iha, iha eropa, Portugal, Monako, Fransa, rai seluk mos iha kasino, nee buat seluk ida.
“Ida Scam Call Centre bosok ema nee mos laos foun, dezde uluk hau Ministru Negosiu Estranjeiru, hau hasoru Timor oan balun vitima, hau simu email simu sms, promete ida nee ida neeba, sira lubuk ida lakon osan boot,” katak PR Horta.
PR Horta hatete, antes nee mos nia hatoo ona mensajen ba publiku liu husi media katak labele fiar ema neebe haruka mensajen liu husi email neebe hatete katak o manan ona premeiu ho montante orsamentu rihun US$ 400, maibe tenke haruka US$ 4 mill mai uluk para trata dokumentu, buat sira nee akontese tinan barak ona, tanba nee husu komunidade labele fiar.
Prezidente Republika hatete, atu kombate jogu online ilegal nee kooperasaun tenke permanente, diak liu hametin liu tan kooperasaun ho Australia Federation Police ho FBI Federal Bureau of Investigation, ajensia rua nee mak Prezidente Republika konfia liu.
Xefe Estadu hatete, Timor Leste laiha krime organizadu, laiha Timor oan neebe organiza krime organizadu, maibe tanba Timor frazil, tanba nee tarjetu husi krime organizadu no sira hanoin Timor laiha esperiensia kombate krime sira nee, tanba nee sira bele tama maibe agora ho PNTL no PSIK sira hotu-hotu Prokuradoria apoiu husi Australia bele hamoos tiha iha tinan sira nee nia laran.
“Maibe labele fiar demais informasaun neebe iha internet, balun inklui ema importante sira nia informasaun, liu husi internet mak komesa halo akuzasaun oin oin, se o nia fontes informasaun mak internet deit, entaun hau komesa preokupa ona, hau nia informasaun laos mai husi internet, hau iha duvida kontaktu FBI sira mai kedas, hau simu dala hira ona iha hau nia uma iha neebe, neebe hau nia rekomenda halo akordu ho FBI,” katak PR Horta.
Iha biban nee Prezidente Republika rekomenda ba iha Tribunal bainhira PNTL kaptura ona lori ba Tribunal labele fo TIR, se TIR sidadaun sira nee fasil halai sai husi Timor.
“Hau nia opiniaun laos juridiku, hau nia opiniaun tanba ita nia realidade labele fo deit Termu de Rezidensia kaer kedas tribunal tenke autoriza aumenta beibeik iha prizaun, ezemplu fulan 3 ba fulan 6, se tuir lo-loos ita nia lei 72 oras depois TIR nia bele halai, nee sira halai fasil lalika dun polisia ka saida, ema ba fonteira nee nia bele halai tama, se nia tama ho osan nia bele selu husi sorin nee fasil,” hakotu.
(eme)
