DILI, STLTIMORLESTE.com – Veteranus da Gerda rejeita total ho debate entre membru Parlamentu Nasional (PN) neebe daudaun akontese iha PN, deputadu no deputada sira husi bankada opozisaun ho Bankada Governu insulta malu hodi koalia la proteje ema seluk nia privasidade.
Dehan Veteranus da Gerda, Antonio Tomas do Amaral da Costa “Ai-tahan Matak” ba STL iha Sede Jerasaun Patriota, Farol, Kuarta (29/4/2026).
Tuir Antonio Ai-Tahan Matak lolos nuudar membru PN neebe povu hili reprezenta povu tuur iha Parlamentu wainhira debate lei ruma tenke koalia kona-ba distinu nasaun nia, laos insulta malu hodi kualia fali ema nia personalidade nee sala, nuudar veteranus rejeita total ho linguajen deputadu, deputada sira nian. Tanba husi linguajen sira neebe membru PN sira uza hodi insulta malu haree husi kultura Timor no etika lao liu tiha ona.
Tuir lo-loos nuudar sidadaun Timor-oan neebe povu hili liu husi partidu politiku tuur iha PN tenke hatudu matoridade politika neebe la ses husi etika moral, tanba ba tuur iha PN lori povu nian opiniaun, povu nia susar, laos ba tuur iha nee ba aproveita fatin Parlamentu hodi insulta malu, trata malu.
Tuur iha Parlamentu lori povu nia opiniaun, povu nia difikuldade no povu nia susar tanba povu vota mak sira ba tuur, laos lori ema ba sosa katuas Xanana mak ba tuur iha Parlamentu nee la laos, nee sala. Nunka loke demokrasia ida para halo buat ida tuir ida-idak nia hakarak, demokrasia ho nia disiplina, ho nia metode no ho nia regras. Ida seluk fali hatan dehan ida nee fo oan ba ida nee ba mak nia aman hetan kargu nee sala, nunee mos balu dehan sai membru PN tanba sosa ida nee mos la los, entaun povu ba vota nee saida.
“Sira ba tuur iha Parlamentu tanba povu vota mak ba tuur iha nee ba laos fo fali oan ba malu mak ba tuur iha nee ba, entaun ami sira veteranus ema se mak fo oan, linguajen sira hanesan nee labele koalia tenki evita buat sira nee,” katak Ai-Tahan Matak.
Ai-Tahan Matak fundamenta, nasaun nee harii ho dignidade, matebian sira nia ruin-ran no sofrementu povu tomak nia nee duni tenki respeita malu la bele koalia tuir ida-idak nian interpretasaun neebe la respeita ema seluk nia dignidade ka privasidade. PN nuudar orgau neebe reprezenta estadu, nee duni kuarker sedeit povu hili tuur iha nee ba tantu nia ema kiak-riku, beik ka matenek tuur iha Parlamentu tenke konese uluk rai nee ninia dignidade, nasaun nee iha dignidade tanba nasaun nee ema mate, ema terus mak hodi sosa.
Nee duni, husu ba membru PN sira tenke koalia politika ka lei neebe lori dignidade nasaun ba futuru laos koalia buat neebe hatun malu fali nee sala. Tanba nee, parte CNRT mak insulta FRETILIN mos labele, FRETILIN mak insulta CNRT nian mos labele. Tuir direitu demokrasia sira bele debate maibe debate povu nia dezenvolvimentu nasional, direitu orsamentu jeral no direitu situasaun internasional gloval, direitu situasaun militar antisipa oinsa inklui povu hamlaha antisipa oinsa ida nee mak importante.
(ger)
