DILI, STLTIMORLESTE.com – Embaixada Thailandia apoia workshop diversifikasaun tais atu haforsa kapasidade no oportunidade ekonomia ba soru-nain sira iha munisipiu 14 Timor-Leste nian.
Embaixador Thailandia ba Timor-Leste, Atipat Rojanapainulya hatete katak, tekstil tradisionál la’ós de’it sasán furak, maibé parte importante husi kultura, identidade, koñesimentu no meiu moris komunidade.
Nia hatete, ida-ne’e iha serimónia abertura TAIS Connect Product Diversification Training Workshop, ne’ebé hala’o iha Salaun São João Paulo Tasitolu, Tersa, 22 Setembru 2026.
“Tekstil tradisionál bele to’o ba konsumidór foun, enkuantu nafatin preserva identidade no valor kulturál. Ne’e mak espírito husi programa ne’e atu liga ema, kultura, tradisaun no kreatividade,” dehan Atipat.
Nia hatete, kooperasaun entre Timor-Leste no Thailandia importante atu promove dezenvolvimentu, edukasaun no relasaun entre ema ho ema, ne’ebé agora to’o ona tinan 25.
Atipat mós enkoraja partisipante sira atu aproveita oportunidade formasaun ne’e hodi aprende husi peritu sira no la tauk atu husu bainhira iha buat ne’ebé seidauk komprende.
“Ita mai iha ne’e hanesan belun no parseriu. Entaun, la presiza sente moe ka tauk atu husu pergunta, tanba se ita la husu, ita sei la hatene,” dehan nia.
Nia subliña katak, partisipasaun ativu husi partisipante sira sai xave ba susesu programa, atu bele kria benefísiu sustentável ba komunidade lokál no atividade ekonomika.
Iha fatin hanesan, Diretora Direção Nacional para o Desenvolvimento e Igualdade de Género, Olga Monteiro, hatete Sekretaria Estadu Igualdade (SEI) valoriza kooperasaun ho parseiru sira, inklui UN Women, Timor Aid, Embaixada Thailandia no Assosiasaun Rede Soru-Nain.
Nia hatete, empoderamentu feto la’ós responsabilidade instituisaun ida de’it, maibé presiza esforsu hamutuk husi governu, organizasaun internasionál, parseiru dezenvolvimentu, sosiedade sivíl no komunidade.
“Bainhira hamutuk ho objetivu ida de’it, ita bele kria oportunidade boot liután ba feto sira atu dezenvolve kapasidade, aumenta rendimentu no sai independente liután,” dehan Olga.
Diretora Timor Aid, Maria do Céu Lopes, hatete formasaun ne’e envolve soru-nain husi munisípiu 14, ho apoiu UN Women no Embaixada Thailandia.
Nia hatete, Timor Aid buka dalan atu envolve soru-nain sira iha diversifikasaun produtu tais, inklui karteira, boneka, pasta, fatin tau laptop no produtu seluk.
“Thailando mós iha tradisaun soru hanesan ita, maibé sira uza kabas sutra no iha tradisaun textile ne’ebé forte, liu-liu iha parte norte Thailandia,” dehan Maria do Céu.
Nia esplika katak, atividade ne’e foka liu ba oinsá transforma tais tradisionál sai produtu foun ne’ebé bele asesu merkadu no responde ba nesesidade konsumidór.
Maria do Céu hatete, Timor Aid mós envolve soru-nain ne’ebé iha ona esperiénsia atu ajuda no fahe koñesimentu ba soru-nain sira ne’ebé seidauk iha esperiénsia sufisiente.
“Material tais, kabas no material seluk ami sosa, no ami mós uza soru-nain sira ne’ebé matenek ona atu halo produtu, depois sira ajuda fó formasaun ba sira ne’ebé seidauk hatene,” dehan nia.
Nia hatete, rede soru-nain ne’e hahú liu husi parseria Timor Aid no Fundasaun Alola ho UN Women, hodi harii rede soru-nain iha munisípiu 14.
Timor Aid, ne’ebé servisu ona tinan 24 iha área tais, halo peskiza, dokumentasaun no koleksaun tais. Organizasaun ne’e agora iha koleksaun tais liu 400.
Maria do Céu hatete, koleksaun ne’e bele sai rekursu importante ba futuru, inklui bainhira governu iha planu atu harii museu hodi fó oportunidade ba povu atu haree no aprende kona-ba patrimóniu tais Timor-Leste.
Workshop ne’e hetan apoiu husi UN Women, liu husi fornecimentu material no apoiu ba partisipante sira. Enkuantu Embaixada Thailandia lori tékniku sira atu fahe koñesimentu kona-ba dezenhu, diversifikasaun produtu no uza ekipamentu modernu.
Tékniku Thailandia mós vizita soru-nain no produsaun iha Maliana, inklui loja sira, hodi haree diretamente produtu tais no identifika possibilidade atu dezenvolve produtu foun husi material lokál.
(dom)







