ERMERA, STLTIMORLESTE.com — Herói Vivo iha Munisípiu Ermera deklara katak, durante períodu luta, lider Xanana Gusmão iha Ermera no lao ain to’o iha Foho Hituria, ne’ebé, tuir sira nia relato, nia hato’o apelu ba komunidade internasionál, liuliu ba Organizasaun Nasoins Unidas (ONU).
Herói Vivo Luis António Salsinha, ho kódigu Ai Ramo dehan katak, iha fulan Jullu, lider Xanana Gusmão lao ain to’o iha Foho Hituria no hato’o apelu kona-ba sofrimentu ne’ebé povu Timor-Leste enfrenta. Tuir nia deklarasaun, apelu ne’e hato’o iha tinan 1991.
“Iha ne’e nia ko’alia liu kona-ba Nasoins Unidas, nu’udar organizasaun potente ida ne’ebé bele halo desizaun. Tanba sa maka to’o agora Indonézia viola povu ida ne’e nia direitu, no la iha rezolusaun ruma kona-ba Indonézia atu hapara nia funu ne’e?” dehan Herói Vivo Luis António Salsinha ba jornalista sira iha Foho Hituria, terça-feira (22/09/2026).
Nia dehan, apelu ne’e iha parte rua. Primeiru, tuir nia, apelu hato’o iha Mota Kuak, kona-ba responsabilidade nasaun internasionál sira atu halo asaun hasoru okupasaun Indonézia ne’ebé, tuir sira nia interpretasaun, kontra lei internasionál no direitus umanus.
Nia esplika, gravasaun kona-ba apelu ne’e sira halo iha oras tuku 8.
“Oito ba nove maka ami halo gravasaun ne’e. Maun hamriik, hau maka sai hanesan jornalista hodi halo gravasaun.” dehan nia.
Nia hatutan, apelu ne’e hato’o dala rua: primeiru iha Mota Kuak no segundu iha Foho Hituria.
Iha fatin hanesan, Lucas da Conceição Salsinha, ho kódigu Kalohan Moruk, dehan Foho Hituria maka fatin ne’ebé, tuir nia relato, Xanana Gusmão hamriik atu hato’o nia mensajen ikus molok tun ba Dili atu entrega an.
Nia dehan, momentu ne’ebá, Herói Vivo Luis António Salsinha lao hamutuk ho lider Xanana Gusmão no sai hanesan jornalista hodi halo gravasaun.
Tuir Lucas, Xanana Gusmão mak konseptor no hakerek konseitu ba mensajen ne’ebé nia hato’o iha fatin ne’e. Nia dehan mensajen ne’e relasiona ho desizaun Xanana atu entrega an, ho objetivu atu hapara sofrimentu no terus ne’ebé, tuir sira nia relato, povu Timor-Leste enfrenta durante konflitu.
Lucas mos relata katak, tuir informasaun ne’ebé nia simu husi Komandante Dudu, Xanana Gusmão iha fatin ne’e halo kompromisu no hato’o mensajen ba mundu internasionál kona-ba nia desizaun.
Nia dehan, mensajen ne’e inklui deklarasaun kona-ba nia desizaun atu entrega an ba forsa Indonézia, ho intensaun atu hapara sofrimentu povu no evita tan sofrimentu iha futuru.
Tuir Lucas, desizaun ne’e ikus mai sai realidade, bainhira lider Xanana Gusmão entrega an no enfrenta detensaun no kastigu, antes fila fali ba prosesu luta no vida polítika iha Timor-Leste.
(ter)
