LISBOA, STLTIMORLESTE.com – Primeiru Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão ho lider sira husi Komunidade Nasaun Sira Lian Portuges (CPLP) presta omenajen no hatoo sentidu respeitu ba saudozu eis Prezidente Repúblika Timor Leste, Francisco Guterres Lu-Olo, neebe fila ona ba Aman Maromak nia kadunan Santu.
Omenajen nee realiza antes hahu reuniaun durante vizita kortezia Primeiru Ministru Timor Leste, Kay Rala Xanana Gusmão ba Sekretariadu Ezekutivu CPLP, iha Rua de São Mamede 21, Lisboa, Segunda (22/06).
Molok hahu enkontru formál, Sekretária Ezekutiva CPLP no embaixadora Angolana, Maria de Fátima Monteiro Jardim konvida partisipante sira hamriik no halo minutus respeitu ida ba eis Xefe Estadu Timor Leste neebe durante nia lideransa kontribui mos ba fortalesimentu relasaun entre Timor Leste ho komunidade luzófona.
“Iha oportunidade nee, líder sira CPLP nian hatoo sentidu solidariedade no konsiderasaun ba povu Timor Leste no família enlutada, rekonhese Francisco Guterres Lu-Olo nuudar líder ida neebe dedika nia-aan ba servisu publiku no dezenvolvimentu nasaun,” haktuir nota komunikadu imprensa neebe STL asesu husi media GPM, Tersa nee (23/06/2026).
IX Governu Konstitusional liu husi sorumutu estraordinariu Konselhu Ministrus loron 22 fulan Junhu tinan 2026, aprova votu pezar no deside hodi dekreta lutu nasional ba falesimentu saudozu Francisco Guterres Lu-Olo, eis Prezidente Republika Demokrátika Timor Leste, Prezidente ba Frente Revolucionária de Timor Leste Independente (FRETILIN) no figura ida neebe iha influénsia iha luta ba libertasaun nasional.
Lutu nasional halo iha teritóriu nasional tomak durante loron hitu, hahu husi tuku 3 loraik iha loron 22 Junhu too tuku 12 kalan iha loron 28 Junhu, ho bandeira nasional hasae too ai-riin klaran deit (meia haste) iha edifísiu publiku hotu-hotu, inklui embaixadas, konsuladus no reprezentasaun sira seluk Estadu nian iha rai-liur no mós iha roó sira Estadu nian.
Francisco Guterres Lu-Olo mate ho tinan 71, iha Hospital Prince Court iha Kuala Lumpur, Malázia, iha neebe nia simu hela tratamentu médiku intensivu.
Nia moris iha Ossu, iha Munisipiu Vikeke, iha loron 7 fulan Setembru tinan 1954, nia dedika parte boot husi nia moris ba luta libertasaun nasionál, kaer responsabilidade oi-oin iha rezisténsia durante okupasaun indonezia.
Hafoin Konis Santana nia mate iha tinan 1998, nia asume lideransa polítika rezistensia timorense nian.
Iha tinan 2001, nia eleitu nuudar Prezidente Asembleia Konstituinte, órgaun neebe responsavel ba elaborasaun Konstituisaun Repúblika.
Nia halao knaar nuudar Prezidente Parlamentu Nasional husi tinan 2002 too tinan 2007 no eleitu nuudar Prezidente Republika iha tinan 2017, kargu neebe nia kaer too tinan 2022.
Francisco Guterres Lu-Olo hetan kondekorasaun ho Kolar Orden Timor Leste iha tinan 2009, Grande Kolar Orden Timor Leste iha tinan 2022, no mos Grande Kolár Orden Infante D. Henrique, neebe atribui husi Republika Portugeza iha tinan hanesan, hodi rekonhese ninia kontribuisaun ba Timor Leste no ba hametin relasaun entre nasaun rua nee.
Ho alterasaun ida nee, Governu fo omenajen ba membru ida neebe importante iha luta libertasaun nasional no hato’o sentidu kondolénsia klean ba nia espoza, oan sira no membru família sira seluk, ba FRETILIN, no mós ba povu Timor-oan tomak, hodi rekonhese legadu dedikasaun no servisu neebe Francisco Guterres LU Olo fo ba konstrusaun Timor Leste ida neebe livre, demokratiku no soberanu.
Entretantu, vizita Primeiru Ministru ba Sekretariadu Ezekutivu CPLP realiza iha kontestu hametin kooperasaun no relasaun entre Timor Leste ho organizasaun luzófona nee.
Iha vizita nee, Primeiru Ministru Xanana Gusmão akompanha husi Ministru Justisa, Sérgio da Costa Hornai, Ministra Edukasaun, Dulce de Jesus Soares, Embaixadora Timor Leste ba CPLP, Natália Carrascalão, Xefe Gabinete Primeiru Ministru, Elizabeth Exposto no Inês Araújo Gonçalves.
(alb)







