DILI, STLTIMORLESTE.com – Primeiru Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão afirma katak, Timor Leste (TL) tenke komprende no aproveita mudansa sientífika no teknolojia, liu-liu Intelijénsia Artifisiál hodi apoia dezenvolvimentu nasionál.
PM Xanana hato’o deklarasaun ne’e iha nia diskursu iha abertura Simeira Siénsia ba Dezenvolvimentu 2026, ne’ebé hala’o iha Centro de Convenções de Díli (CCD), Segunda (24/08/2026).
Iha nia diskursu, PM Xanana Gusmão lembra katak durante tinan 24 povu TL luta ba soberania, tanba fiar katak Timor oan sira iha direitu atu determina sira nia futuru rasik.
Maibé, hafoin restaurasaun independénsia, luta ne’e kontinua ho dezafiu foun, inklui ultrapasa legadu konflitu, harii instituisaun demokrátiku, dezenvolve infraestrutura no hadi’a kualidade moris povu.
Xefe Governu subliña katak, dezafiu Timor Leste agora mak dezenvolvimentu, liu-liu iha área saúde, edukasaun, seguransa ai-haan, agrikultura no kria servisu no oportunidade ba juventude.
Nia mós alerta katak mundu tama ona iha era teknolojia foun, ho avansu lalais iha Intelijénsia Artifisiál, bioteknolojia, komputasaun avansadu, medisina no área sientífika seluk.
Tuir PM Xanana, Intelijénsia Artifisiál bele sai oportunidade ba Timor Leste atu aumenta asesu ba konhesimentu no uza di’ak liu tán kapasidade umana ne’ebé nasaun iha ona.
Maibé, nia alerta mós kona-ba risku desinformasaun, fraude no ameasa ba soberania, liu-liu bainhira kontrolu ba teknolojia konsentra iha empreza boot sira.
Tanba ne’e, Primeiru Ministru apela atu Timor Leste hametin edukasaun sientífika no téknika, dezenvolve universidade sira no harii kapasidade nasionál, atu nasaun bele komprende no uza teknolojia ba benefísiu povu.
“Ita presiza komprende saida mak ida ne’e, signifika ba ita-nia demokrasia no ba konfiansa ne’ebé ema tau iha instituisaun públika sira,” dehan Xanana Gusmão.
Primeiru Ministru subliña katak, progresu sientífiku no teknolojia tenke sai instrumentu atu hadi’a moris ema nian, enkuantu Timor Leste tenke nafatin proteje dignidade umana no valor sira ne’ebé importante ba sosiedade.
“Ita tenke husik nafatin espasu ba poezia moris nian,” dehan Xanana Gusmão.
Durante tinan 24 nia laran, povu Timor nia luta ba soberania. “Ami luta tanba ami fiar katak ami iha direitu atu determina ami nia futuru rasik no katak laiha nasaun seluk mak tenke deside futuru ne’e ba ami. Hafoin Restaurasaun ita nia independénsia, ita aprende katak ita-nia luta kontinua, ita tenke ultrapasa legadu konflitu nian iha dékada barak nia laran, estabelese instituisaun demokrátiku sira, harii Estadu ida ne’ebé funsiona no hahú konstrui infraestrutura nasionál ne’ebé ita-nia rain presiza,” hakotu PM.
(eme)







