VIKEKE, STLTIMORLESTE.com – Tuir Prezidente Institutu Nasionál Kombate SIDA (INCSIDA), Daniel Marçal hatete, moras HIV-SIDA hadaet ema lalais liu, maibe kura la diak, tanba aimoruk atu kura Virus HIV laiha.
“Virus ida HIV nee hadaet lalais, kura la diak, hadaet simples maibe aimoruk laiha, ita servisu makaas atu fahe informasaun kona-ba moras HIV-SIDA ba ita nia komunidade sira iha Suku Maluro, tanba ita haree kazu sae makaas, agora nee ema ida neebe moras HIV-SIDA nee barak liu ema sira neebe la kona HIV-SIDA,” hatete Prezidente INCSIDA ba jornalista sira liu husi nia diskursu wainhira halao sosializasaun kona-ba HIV-SIDA iha Sede Suku Maloru, Postu Administrativu Vikeke Vila, Munisípiu Vikeke, Segunda (28/07/2025).
Nia tenik, Timor Leste agradese tanba iha Fundu Global subsidiu kona-ba aimoruk antri retro viral (ARV) gratuita ba ema neebe ho moras HIV-SIDA.
“Aimoruk ARV iha no gratuita, tanba nee se mak kona HIV bele hemu aimoruk nee ho gratuita, maibe monu ba SIDA nee mate, maibe nasaun sira seluk kona-ba HIV tenke sosa, ita hola aimoruk nee laos fulan ida ou fulan rua, maibe durante ita moris iha mundu nee ita hola aimoruk, maibe iha Timor aimoruk ARV gratuita, maibe ita tenke hemu loron-loron atu nunee hamate virus nee, labele hadaet ba ema seluk,” nia deklara.
Nia esplika, Suku Maluro nee importante tebes-tebes, tanba nasaun ida ba futuru sei diak liu tan, tanba nee se mak atu goja nasaun ida nee ho diak, no goja nasaun ida nee nia rikusoin mak joven sira.
“Ami mai iha nee atu transmite informasau Virus HIV nee ba ita hotu, HIV nee ita hotu-hotu bele hamutuk kombate, laos kombate HIV, maibe kombate ita nia hahalok, tanba hahalok la diak sei kuu HIV, mi sira tur iha oin nee tempu la barak ona,” nia informa.
Iha fatin hanesan, Xefe Suku Maluro, Bendito Soares informa, agradese ba Governu liu husi INCSIDA tanba bele mai Suku Maluro hodi fahe infromasaun kona-ba moras HIV-SIDA, iha Suku Maluro komunidade barak mak falta infromasaun ba virus HIV nee.
“Situasaun kona-ba moras HIV-SIDA nee dala barak ami akompanha deit liu husi media hanesan jornal, maibe seidauk hatene moras nee mai husi neebe, ninia tratamentu nee oinsa, tanba nee hau hatoo agradese ba INCSIDA bele mai fahe informasaun importante nee ba ita nia komunidade sira,” nia deklara.
Autoridade nee husu ba INCSIDA bele fahe informasaun kona-ba HIV-SIDA nee ba komunidade sira iha área rural sira, tanba komunidade barak mak seidauk hatene klaru HIV-SIDA.
“HIV-SIDA nee kuandu hadaet ba ita ema nee la haree ba ema no la haree ba kor, tanba nee mak fo ita boot sira nia tempu hodi rona infromasaun nee, hodi bele halo prevensaun,” nia hatutan.
Nunee mos Komunidade Suku Maluro, Bendita da Silva kontente tebes hodi rona informasaun kona-ba moras HIV-SIDA, tanba durante la rona informasaun kona-ba moras HIV-SIDA no la hatene moras nee HIV-SIDA mak saida no hadaet husi neebe.
“Ba pesoal hau rasik kontente tebes tanba ohin rona infromasaun kona-ba HIV-SIDA, tanba durante hau la hatene HIV-SIDA mak saida no mai husi neebe, maibe ho prezensa husi INCSIDA bele too mai iha Amu Suku hodi fahe infromasaun HIV-SIDA, ami komprede no halo prevensaun bá moras nee rasik,” nia afirma.
(jen)







