TL-RI Kolabora Dezenvolve Akuakultur Integradu iha Aileu

FOTO BERSAMA - Sekretariu Estadu Peskas, Domingos da Conceicao dos Santos, Embaixador Indonezia ba Timor Leste, Okto Dorinus Manik, Diretor Jeral Peskas, Acacio Guterres, Reprezentante Universidade Agrikultura Bogor, Dr. Ichsan Achmad Fauzi, Reprezentante Prezidente Autoridade Munisipiu Aileu, Victoria Maria dos Santos de Oliveira ho ekipa peskizador husi IPB foto hamutuk iha ambitu lansamentu programa Dezenvolvimentu Aquaculture Integradu iha Timor Leste neebe realiza iha Salaun Nusantara, KBRI Dili. (Foto: STL/Mikael Mali Mau)

DILI, STLTIMORLESTE.com – Embaixada Indonézia iha Dili, Timor Leste, hamutuk ho Universidade Agrikultura Bogor (IPB) no Governu Timor Leste ofisialmente lansa programa “Dezenvolvimentu Akuakultur Integradu iha Timor Leste: Kombate Malnutrisaun no Hasa’e Seguransa Ai-haan (“Integrated Aquaculture Development in Timor-Leste: Fighting Malnutrition and Improving Food Security) liu husi Programa Kick-Off Meeting no Treinamentu.

Lansamentu programa refere halao iha Salaun Nusantara KBRI, Dili, Sesta nee (3/10/2025) ho aprezentasaun materia neebe lori husi ekipa IPB.

Programa nee hanesan akompahamentu ba Akordu Subvensaun entre Governu Repúblika Indonézia liu husi Fundu Kooperasaun Dezenvolvimentu Internasionál (LDKPI/ Indonésian Aid) no Governu Repúblika Demokrátika Timor Leste, neebé asina iha loron 13 Junhu 2025.

Aleinde enkontru ofisiál, programa nee kompostu husi Treinamentu Aquaculture ba agrikultór sira husi grupu AMIZADE iha Munisípiu Aileu. Treinamentu nee halao husi loron 30 fulan-setembru to’o loron 24 fulan-outubru tinan 2025, kobre tópiku sira hanesan kualidade bee no jestaun kolam, viveiru no hakiak ikan nila, jestaun produsaun, marketing no finansa, saúde ikan, bioseguransa, formulasaun ai-han, prosesamentu no diversifikasaun produtu, no valór nutrisaun ikan nian.

Treinamentu nee lidera husi peritu sira husi Universidade IPB nian, hanesan Prof. Dr. Eddy Supriyono, Prof. Dr. Alimuddin, Prof. Dr. Widanarni, Prof. Dr. Lis Diatin, Prof. Dr. Mala Nurilmala, no Dr. Ichsan Achmad Fauzi, hamutuk ho ekipa dosente esperiente no peskizadór joven sira. Partisipante sira mós partisipa iha prátika kolam BDP, simulasaun jestaun akuakultura, no viajen kampu ba Suku Sukajadi, Rejénsia Bogor, no To’os Kamadi nu’udar parte ida hosi programa transferénsia teknolojia.

Pelatihan dipandu oleh para pakar IPB University, di antaranya Prof. Dr. Eddy Supriyono, Prof. Dr. Alimuddin, Prof. Dr. Widanarni, Prof. Dr. Lis Diatin, Prof. Dr. Mala Nurilmala, serta Dr. Ichsan Achmad Fauzi, bersama tim dosen dan peneliti muda berpengalaman. Peserta juga mengikuti praktikum kolam BDP, simulasi manajemen budidaya, dan field trip ke Desa Sukajadi, Kabupaten Bogor, serta Kamadi Farm sebagai bagian dari transfer teknologi.

Embaixadór Indonézia ba Timor-Leste, Okto Dorinus Manik, subliña iha nia diskursu katak programa nee nuudar demonstrasaun tanjível ba amizade no kooperasaun besik entre Indonézia no Timor Leste.

“Foku prinsipál maka dezenvolvimentu akikultura integradu, neebé hein atu hametin seguransa ai-han, hasae abilidade agrikultór sira nian, no fó benefísiu diretu ba komunidade”, tenik Embaixadór Okto Manik.

Nia hatutan, programa nee nuudar kolaborasaun parte rua ho agrikultór balun husi Timor-Leste partisipa mós iha treinamentu iha Bogor.
Entretantu, Ichsan Achmad Fauzi, reprezenta Universidade IPB, afirma katak ikan laós deit fonte ai-han maibé mós estratéjia ida atu hadia komunidade nia nutrisaun.

“Programa nee hein atu kria valór ekonómiku akresentadu, habelar oportunidade negósiu sira, no hadia padraun moris komunidade nian, liuliu iha área rurál sira”, nia hatete.

Nia subliña importánsia hosi kolaborasaun transfronteirisu no transinstitusionál hodi garante sustentabilidade programa nian.

Entretantu, Sekretáriu Estadu Peskas, Domingos dos Santos, hato’o apresiasaun ba Governu Indonézia no Universidade IPB neebé fó apoiu no mentorizasaun ba agrikultór sira iha Aileu.

“Programa nee sai hanesan modelu pilotu ida neebé bele habelar ba área sira seluk hanesan Liquiça, Same, Lautém, no Maliana. Ami hein katak partisipante sira neebé estuda iha Indonézia bele sai hanesan formadór ba komunidade sira seluk iha Timor Leste, nunee programa nia benefísiu bele habelar ba komunidade tomak”, nia hatete.

Programa nee sei dura tinan tolu no inklui konstrusaun kolam, hakiak ikan, hakiak ikan, no transferénsia teknolojia akuakultura.

Ho apoiu tomak hosi LDKPI/Indonesian Aid, Universidade IPB, Embaixada Indonézia, governu Timor-Leste, autoridade lokál sira, no komunidade, programa ida-nee hein katak sei sai hanesan pasu estratéjiku ida hodi hametin seguransa ai-han, hadia nutrisaun, no loke oportunidade ekonómika foun liuhosi dezenvolvimentu aquacultura neebé sustentável.

Iha sorin seluk, Reprezentante Prezidente Autoridade Munisipiu Aileu, Victoria Maria de Oliveira agradese ba Governu Indonezia no Timor Leste neebe hili Aileu sai pilot project peskas.

Jornalista: Mikael Mali Mau
Editor: Mikael Mali Mau

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *