TL Sei Partisipa iha Simeira ASEAN ba Dala 47 no Adezaun Nuudar Estadu Membru ba Dala 11

Bandeira nasaun sira neebe tama ba ASEAN (Foto: Espesial)

DILI, STLTIMORLESTE.com – Iha loron 26 Outubru 2025 Timor Leste (TL) sei hetan admisaun formal nuudar Estadu membru ba dala 11 husi Asosiasaun Nasaun Sudeste Aziatiku (ASEAN) nian iha ambitu husi simeira ASEAN ba dala 47.

Simeira ASEAN ba dala 47 sei halao iha Kuala Lumpur, Malazia, husi loron 26 too 28 Outubru 2025.

Delegasaun Governu TL sei lidera husi Primeiru Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão no inklui membru governu balun neebe sei selebra asinatura husi memorandu entendimentu ho nasaun sira iha rejiaun, hametin kooperasaun iha area estratejiku oin-oin ba dezenvolvimentu no integrasaun rejional.

“Ba Timor Leste, ida nee nuudar momentu istoriku ida neebe simboliza dekada rua preparasaun institusional, diplomatiku, no tekniku ba integrasaun tomak iha komunidade rejional. Adezaun marka inisiu ba faze foun kooperasaun no dezenvolvimentu nian, neebe enkuadra iha Planu Pos Adezaun 2026–2030, neebe ho objetivu atu konsolida Timor Leste nuudar nasaun neebe iha kapasidade, ligadu no kompetitivu, integradu tomak iha komunidade ASEAN too 2030,” haktuir komunikadu imprensa neebe STL asesu husi Governu, Kinta (23/10/2025)

Timor Leste nia adezaun tomak iha ASEAN nuudar marku diplomatiku ida no mos kompromisu estratejiku ida, hodi reafirma nasaun nee nia knaar nuudar parseiru ativu hodi harii rejiaun ida neebe pasífiku, estavel no prosperu.

“Ho adezaun formal ba ASEAN, Timor Leste reforsa nia kompromisu ba valor sira dialogu, kooperasaun no solidariedade rejional, no mos ba aprofundamentu relasaun bilateral no multilateral ho nia parseiru sira hotu neebe ezije envolvimentu makaas hosi lina ministerial oioin no instituisaun nasional sira seluk,” sita komunikadu nee.

Durante simeira, membru governu sira mos sei partisipa iha enkontru ho omologu sira husi Malazia, nasaun neebe kaer Prezidensia ASEAN nian iha tinan 2025, no Estadu-membru sira seluk, ho hanoin atu aprofunda kooperasaun bilateral no rejional iha area tranzisaun enerjetika, inovasaun dijital, edukasaun, juventude, agrikultura, konetividade, no infraestrutura.

Sei asina mos Memorandu Entendimentu (MOU) oin-oin ho Estadu-membru sira ASEAN nian, neebe foin lalais nee hetan aprovasaun husi Konselhu Ministru neebe kobre area sira hanesan telekomunikasaun, asuntu diplomatiku, seguransa, justisa no midia, entre sira seluk. Akordu sira nee hakarak atu promove interkambiu tekniku sira, kapasitasaun institusional sira no hametin kooperasaun entre prgaun regulador sira, operadór sira, no instituisaun publika sira.

Iha Timor Leste, serimonia ofisial adezaun nian sei marka ho selebrasaun sira iha kapital munisipiu sira hotu, ho enfaze ba serimonia sentral iha Dili, neebe sei halao iha loron-domingu, 26 Outubru, tuku 17:30, iha Jardim do Largo Lecidere.

Eventu nee sei partisipa husi membru Governu balun, reprezentante korpu diplomatiku no parseiru internasionál sira. Programa inklui toka Hino Nasional sira Timor Leste nian no ASEAN nian, diskursu sira husi Embaixador Malázia nian iha Timor Leste.

Aleinde nee, foin lalais nee iha fulan Julhu 2025 iha Singapura, Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmão afirma katak, Timor Leste buka adezaun tomak iha ASEAN ho sentidu responsabilidade neebe makaas no sentidu pertensa neebe klean.

Laos hanesan ema liur neebe tama iha klubu ida, maibe hanesan ema Sudeste Aziátiku sira neebe formalmente tama iha família rejional ida. Nia mos rekonhese katak ba Timor Leste, tama ba ASEAN laos destinu ida nee laos fin ida iha nia an rasik. Nee hanesan enkuadramentu ida ba pas no prosperidade rejional neebe ita hakarak kontribui no defende.

Jornalista: Alberto Menezes
Editor: Xisto Mendonça

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *