DILI, STLTIMORLESTE.com – Xefe Kaza Sivil Prezidensia Republika, Jesuina Maria Ferreira hatete, se hakarak promove governasaun neebe diak, iha prinsipiu importante mak tenke inklina ema hotu nia partisipasaun husi feto, mane, ferik, katuas no joven hodi kontribui ba dezempenhu servisu.
Nia dehan, dala barak feto sira hasoru impaktu oin oin atu partisipa foti desizaun, maibe iha Xefe nafatin enkoraza feto sira atu bele esforsu aan hodi partisipa no kompete nafatin tanba lei rasik garante feto nia direitu.
Maibe fator balu ke afeta liu liu oinsa feto hetan oportunidade atu partisipa iha foti desizaun nee tenke iha konfiansa husi superior sira, atu envolve feto iha vida politika iha vida administrasaun no servisu publiku sira no konfiansa husi superior sira, oinsa bele asegura partisipasaun feto nia laos deit partisipa iha serbisu, maibe atu asegura mos oinsa sira bele involve iha foti desizaun.
“Ida nee aspetu ida husi Governasaun diak se ita hakarak promove Governasaun diak iha prinsipiu importate ida mak partisipasaun husi feto mane labarik, ferik, katuas, se ita koalia konaba promosaun igualdade jeneru liga liu ba partisipasaun feto iha serbisu nomos partisipasaun feto, atu foti desizaun nunee bele kontribui mos ba iha dezempenu serbisu iha instituisaun sira nia,” dehan Jesuina ba jornalista sira iha Palasiu Prezidensial, Nicolau Lobato, Bairru Pite, Dili, Kinta (06/11/2025).
Feto nia luta sei hasoru bareira oin oin, tanba kultura rasik mos sai bereira tanba sistema kultura patriarkal fo liu oportunidade ba mane dukue feto mensajen Xefe Kasa Sivil ba feto oinsa bele luta bao in, hatan ba kestaun nee Xefe Kaza Sivil hatete, Timor mos iha sistema kultural patriarkal neebe forte tebes, husu feto sira nafatin kapasita aan hodi hatudu ba mane katak feto mos bele.
“Ita iha Sistema patriarkal neebe forte tebes, tanba nee hau nia mensajen ba feto maluk sira premeiru ita tenke kapasita ita nia aan, buka oportunidade hotu hotu neebe it abele kapasita ita nia aan liu husi eskola, treinamentu, formasaun hasae ita nia koinesementu ho ita nia abilidade nunee ita sei hetan komfiansa ho oportunidade atu assume kargu sira neebe ke dala barak ema dehan so mane deit bele assume,” katak nia.
Nia hatutan, premeiru husi feto mak tenke kapasita aan bainhira prontu ona halo promosaun ba feto, tanba feto barak hatudu ona dezempenho no lalakon ho mane sira no iha kazu balun feto sira nia dezempenho diak liu fali mane sira.
Nunee mos Angelina Barreto dos Santos, nuudar membru Seguransa Sivil Diresaun Nasional Seguransa Patrimoniu Publiku-DNSPP, neebe destakadu iha Kasa Militar, Prezidensia Republika, hatete, bainhira hetan oportunidade atu halao serbisu atu kiik ba boot nafatin hatudu responsablidade no serbisu ho fuan.
“Ba Joven Feto Timor Leste, biar ba servisu nee kiik ba boot haree ba serbisu hotu hanesan oportunidade, ita tenke halo serbisu nee ho fuan didikasaun ho domin,” katak nia.
Aleinde nee Angelina Barreto dos Santos, nuudar membru Seguransa Sivil Diresaun Nasional Seguransa Patrimoniu Publiku-DNSPP, neebe destakadu iha Kasa Militar, Prezidensia Republika, hahu husi Tinan 2013 ate agora.
Angelina halao papel importante rua, iha família nuudar inan tau matan ba oan sira no membru familia sira seluk. Iha Serbisu Fatin, nia asumi knaar nuudar Membru Seguransa Sivil hodi asegura seguransa patrimoniu estadu iha Palasiu Prezidensial, no halo Kontrola entrada no saida ba pessoal no viatura sira iha portaun Palasiu Prezidensial nian.
Maski hasoru dezafiu ho tempu limitadu ba familia ho vida servisu seguransa sivil neebe pontual hodi ezekuta orden servisu.
Iha loron Nasional Feto Timor Leste nee, Angelina nuudar feto ida bele sai metin iha area tradisionalmente dominadu husi mane, halao nia knaar ho dedikasaun no nafatin manten nia papel fundamental nuudar inan iha família, ho apoiu husi nia kaben no familia sira.
Istoria Angelina nian hanesan testamentu ba forsa feto Timoroan nian. Nia laos deit guardiaun seguransa, maibe mos guardiaun ba prinsípiu igualdade no apoiu mutuu iha família.
Istoria Angelina hatudu katak wainhira feto hetan ninia direitu no oportunidade, nia bele halo mudansa boot, laos deit ba nia an, maibe ba família no sosiedade tomak.
Jornalista: Emerenciana Pinto
Editora: Carme Ximenes







