DILI, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Republika (PR), Jose Ramos Horta ohin halo viajen ba Italia, hodi hasoru malu ho Sua Santidade Amu Papa Leão no simu Doutor Honoris Causa iha Italia.
Segunda nee (17/11/2025) Prezidente no Laureadu Nobel ba Pas, Jose Ramos-Horta hahu vizita traballu ba Republika Italiana no vizita estadu ida ba Santa Se, husi loron 18 too 23 de Novembru tinan nee.
Vizita nee sublina Timor Leste nia parseria internasional neebe metin no selebra Prezidente nia dedikasaun moris tomak ba pas no demokrasia. Programa inklui onra akademiku signifikativu sira iha Italia no kompromisu diplomatiku sira ho nivel aas iha Vatikanu.
Prezidente nia vizita traballu ba Italia sei marka ho nomeasaun ho titlu profesor ativu no Doutor Honoris Causa.
Iha loron 19 Novembru, Universidade Messina nian, hanesan instituisaun ida neebe istoriku liu iha Italia neebe estabelese iha tinan 1548, sei fo premiu ba Prezidente Ramos-Horta ho Doutor Honoris Causa iha Siensia Polítika. Rekonesimentu ida nee fo onra ba Prezidente Ramos Horta nia kontribuisaun esepsional sira ba rezolusaun konflitu, diplomasia no harii nasaun.
Iha loron 21 fulan Novembru, Prezidente Ramos-Horta sei simu titlu profesor husi Universidade Link Campus iha Roma. Ida nee rekonese Prezidente Ramos Horta nia kompromisu neebe metin ba pas, demokrasia, no direitus umanus.
Doutoramentu Honoris Causa mak onra akademika aas liu neebe maka universidade ida bele fo, hodi rekonese ema sira ho meritu esepsional no realizasaun durante moris tomak.
Prezidente Jose Ramos Horta serbí ona nuudar Prezidente Timor Leste desde 2022, depois de antes asumi kargu hanesan husi 2007 too 2012. Prezidente nia kareira polítika extensiva iha TL mos inklui mos knaar sira uluk nian hanesan Primeiru Ministru no Ministru Negosius Estranjeirus.
Entre 2012 no 2022, Prezidente Ramos Horta asumi varias pozisaun internasional mak hanesan tuir mai Sub-Sekretariu Jeral no Reprezentante Espesial ba Sekretariu-Jeral Nasoins Unidas nian ba Guine-Bissau, Janeiru 2013 – Junu 2014, Prezidente, Painel Independiente Alto Nivel ba Operasaun Pas ONU nian, Sede Nasoins Unidas iha Nova Iorke, Setembru 2014 too Junu 2016, Ko-Prezidente, Komisaun Internasional ba Multilateralizmu, Instituto ba Pas Nova Iorke nian; 2014-2016, Membru Konsellu ba Mediasaun, Sekretariu-Jeral Nasoins Unidas nian (2017-2019).
Aleinde nee Prezidente Ramos-Horta mos asumi kargu seluk, hanesan Prezidente, Movimentu Internasional ba Demokrasia, iha Washington DC no Komisariu, Komisaun Global ba Polítika Droga nian, iha Jenebra, no kargu seluk tan. Prezidente Ramos-Horta nuudar figura sentral iha luta diplomatika ba TL nia independensia no simu premiu Nobel ba Pas iha tinan 1996 ba ninia kompromisu metin ba diplomasia no rezolusaun pasífika ba konflitu iha nivel global.
Durante vizita traballu iha Italia, Prezidente Ramos-Horta sei hasoru malu ho Prof. Andrea Riccardi, Fundador Komunidade SantEgidio nian, iha loron 20 fulan-Novembru.
Destake husi vizita nee sei halao Vizita Estadu ba Vatikanu. Iha loron 21 Novembru, Prezidente Ramos-Horta sei halo audiensia privada ho Sua Santidade Papa Leão XIV. Prezidente sei hatoo fiar metin no saudasaun povu timoroan nian, hodi reafirma ligasaun espiritual neebe metin entre Timor-Leste no Santa Se. Depois de audiensia nee, Prezidente Ramos-Horta sei hasoru malu ho Sua Exelensia Arsebispu Paul Richard Gallagher, Santa Se nia Sekretariu ba Relasaun ho Estadu no Organizasaun Internasional sira.
Reflete kona-ba vizita nee, Prezidente Ramos-Horta afirma katak nia viajen nee sentidu profundu konaba objetivu gratidaun TL nia ligasaun ho Santa Se.
“Hau halao viajen ida-nee ho sentidu profundu kona-ba objetivu no gratidaun. Timor Leste iha ligasaun istoriku ida neebe klean ho Santa Se, neebe mai husi iha ita nia fiar Katolika komunpilares fortes ida ba ita nia povu. Hau sente onradu tebes sei hasoru malu ho Sua Santidade Papa Leão XIV. no refirma ita-nia nasaun nia kompromisu ba parseria sagradu ida nee. Iha Italia, ita buka atu hametin amizade ida neebe bazeia ba respeitu ba malu no valor demokratiku sira neebe fahe malu. Onra akademika sira nee laos deit rekonese ba pessoal, maibe rekonesimentu ida ba povu Timor-Leste nia viajen estraordinariu ba pas no autodeterminasaun,” dehan PR Horta.
Distinasaun sira nee hametin liutan Prezidente Ramos-Horta nia reputasaun internasional nuudar estadista prinsipal no defensor ida ba pas. Prezidente Ramos Horta sei konklui vizita iha Italia iha loron 22 novembru no tuir planu sei too iha Díli iha loron 24 fulan Novembru tinan 2025.
Jornalista: Emerenciana Pinto
Editora: Domingas Gomes
