Akampamentu Saude iha Oelmambai, Detekta Kazu Lepra 3 Husi Pasiente 600 ital

Diretor Rejional Saude Oecusse, Merita Marques Lafu. (Foto: STL/Joseph Koa)

DILI, STLTIMORLESTE.com – Atividades akampamentu Saude durante loron 3 neebe Ministeriu Saude ho parseiru organizasaun Misaun Lepra Timor Leste (MLTL) halao iha Oelmambai, Suku Usi Tasae Postu Administrativu Oesilo hodi komemora loron Nasional Juventude bada la 20 no loron Masakre Santa Cruz, 12 de Novembru 1991 ba dala 34, liu husi tratamentu masal, konsege Rejistu Kazu foun Lepra hamutuk 3 nomos moras lepra suspeitu nain 6 husi pasiente 620.

Informasaun nee hatoo husi Diretor Rejional Saude Oecusse, Merita Marques Lafu ba STL iha Uma fukun Parlamentu Nasional, bainhira akompanha Debate Orsamentu Jeral Estadu (OJE) iha Jeneralidade, Sesta Lokraik, (14/11/2025) katak, akampamentu nee nuudar asaun patriotizmu hodi komemora loron nasional juventude no loron trajedia Masakre Santa Kruz 12 Novembru 1991, nunee politika serbisu saude, hakarak hakbesik atendimentu saude hodi halao tratamentu masal ba komunidade sira iha bairru, aldeia no suku sira.

“Atividade nee ami halo iha loron 10-12 Novembru 2025, apoiu husi Misaun Lepra Timor Leste (MLTL) ita halo akampametu saude ida hodi komemora loron Nasional Joventude ba dala 20 ho ho trajedia masakre Santa Kruz, bad ala 34 iha tinan 2025, entaun komemorasaun loron joventude parte integral ida maka joventude saude sira maka halao asaun ida neebe maka ita halo, hatudu ita nia animu kontinuasaun luta husi ita nia joventude sira maka ita lori saude hakbesik ba povu. Ida nee pratika neebe maka ita halo, laos pratika liu husi liafuan maibe pratika neebe maka ita lori husi ita nia knaar neebe iha, hodi ba hodi servii povu iha neeba. Tanba nee liu husi MLTL nian ami tuun iha komunidade Oelmanbai, iha neeba iha sentru ida iha neeba neebe halao misaun lepra iha neeba, neebe harii desde uluk kedan maibe seidauk funsiona, tanba nee ami halao akampamentu durante loron tolu iha neeba, partisipasaun masimu husi komunidade iha neeba, hamutuk 620 pesoas maka partisipa hodi konsulta sira nia saude. Nunee liu husi Screaning moras lepra, ita konsege detekta pasiente moras Lepra hamutuk 3 posetivu nomos iha suspeitu nain 6 moras Lepra, hatudu katak moras Lepre iha Oecusse sei iha, tanba nee presiza Screaning diak liu tan, hodi hatene katak moras lepra nee sei iha ou lae,” dehan Diretora Rejional Saude, Merita Marques Lafu.

Nia akresenta, atividade nee serbisu saude Oecusse konvida parseriu sira hotu, hanesan Misaun Lepra Timor Leste (MLTL), Marie Stopes Internasional (MSI-TL), espesialista no mediku jeral. Atividade Screaning lahanesan, husi misaun lepra halao teste Screaning ba komunidade sira, depois halao edukasaun sivika saude nian, planeiamentu familia responsabilidade husi MSI-TL no seluktan no mos konsulta espesialista nian hanesan problema matan no fuan inklui nehan.

“Ami nia mensajen ba komunidade sira hotu iha nasaun Timor Leste, liu-liu iha Oecusse, tenke hakbesik aan ba iha fasilidade saude neebe maka iha, hodi bele hetan atendementu, karik komunidade neebe maka iha problema kona ba saude, ita bele detekta sedu atu nunee bele tratamentu sedu, nunee bele rezolve problema neebe maka iha, sei ita detekta tardi, entaun konsekoensia husi moras lepra nee sei perigu tebes, ida nee ladun diak ba ita nia isin,” dehan nia.

Iha fatin seluk, Bruder Francisco Xavier Tiker nuudar superior Missionarie of the Poor, dehan, sira nia misaun atu serbi ema neebe kiak, tanba nee sentru formasaun ba ema kiak sira iha Missionarie of the Poor Saburai Postu Administrativu Maliana Munisipiu Bobonaro, sempre tau matan ba maluk sira neebe moras Lepra iha Maliana.
“Ami durante nee, serbisu ba ema kiak sira, tanba nee iha suku Saburai, konsege fo atendementu ba maluk sira neebe moras lepra, ami serbisu hamutuk ho Ministeriu Saude iha Bobonaro, Postu Administrativu Maliana. Iha nee uluk kazu moras lepra hamutuk 15, maibe agora hela deit 5 hanesan nee ona, neebe ami kontinua tulun sira,” dehan nia.

Nunee mos informasaun neebe asesu husi media Tatoli, Padre Frezidor Yosep Java, nuudar membru board Misaun Lepra Timor Leste, konsidera atividade nee nuudar momentu importante, ba ferik-katuas no joven sira, tanba jerasaun foun mak hatutan ba mehi aas uain sira-nia luta neebe uluk funda, tanba Screaning nee konsentra liu-liu idade minoridade sira ho intensaun atu hahu halo prevensaun ona, tanba jerasaun foun tenke saudavel.

“Ita selebra loron nasional nee laos saudavel memoria, nostaljia ba sira neebe liu ona, maibe ita hakarak mos espiritu hanesan patriotizmu fo an, hakarak kolabora no kontribui, ida-nee mos ba joven aban bairua nian, tanba atu kontribui ba prosesu dezenvolvimentu, saude nee nuudar rekursu importante, tanba saude nee elementu ida, fundamnetal iha moris, nunee bele sai kontribuisaun ida ba ita-nia nasaun, liuliu labarik sira-neebe idade sei kiik, ita tenke hahu halo prevensaun atu prepara sira ba futuru,” nia hateten.

Nunee mos Reprezentante Jestor Postu administrative Oesilo, Mateus Colo, agradese ba serbisu saude Oecusse tanba indika Postu Administrativu Oesilo atu halao atividade akampamentu saude ba komunidade sira.

“Atividade nee, lao loron tolu, ami espera serbisu saude rejional bele atende komunidade ho diak, ami agradese tanba bele tulun ona komunidade sira mai husi suku tolu,” afirma nia.

Atividade akampamentu nee realiza durante halo Screaning masal no konsulta espesialidade ba moras fuan, matan, nehan, lepra inklui TBC.

Jornalista: Joseph Koa
Editor: Joseph Koa

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *