DILI, STLTIMORLESTE.com – Antes nee liu husi virtual reuniaun Konselhu membru CPLP, husu Timor Leste liu-liu Prezidente Republika (PR) Jose Ramos Horta lidera misaun pas iha Guine Bisau, maibe Prezidente iha ajenda importante seluk, tanba nee Timor prefere Angola ho Saun Tome & Principe mak lidera.
Ministru Negosiu Estranjeiru no Kooperasaun (MNEK) Bendito Freitas hatoo kestaun nee ba jornalista sira iha Palasiu Prezidensial Nicolau Lobato, Bairru Pite, Kinta (11/12/2025). Nia hatete, mai hasoru Prezidente Republika Jose Ramos Horta hodi koalia no konsulta mos kona-ba situasaun politika neebe afeita pais irmaun Guine Bissau.
Imnorma mos ba Prezidente Republika katak, iha loron 5 fulan Dezembru iha Konselhu Ministru desima setima Konselhu Ministru PLPL nian, neebe akontese deforma virtual iha neeba asuntu neebe debate konaba situasaun politika resente iha Guine Bisau ho impaktu neebe la permite para sira bele proklama kona-ba rejultadu elisoens demokratika, depois akontese gople estadu iha neeba sai preokupasaun ba estadu membru CPLP sira hotu, nunee mak konvoka reuniuan Konselhu Ministru estraordinariu desima setima deforma virtual apartir loron 9-11 iha loron 5 fulan Dezembru kalan oras TL kalan no sira iha neeba loron atu debate konaba asuntu rua neebe ke Ministru Negosiu Estranjeiru husi estadu membru CPLP sira seluk, proposta ida mak husu atu iha misaun altu nivel ida atu bele deskola urjente ba Guine Bisau ba haree situasaun nee.
“Iha neeba sira nia proposta hotu hotu hakarak kuaze unaminidade ita nia Prezidente Republika mak sai hanesan Xefe da misaun ba ida nee, depois sei akompanha husi membru neebe integra ba iha delegasaun mak husi Angola ho saun Tome I Principe maibe kestaun nee akontese ultima ora ita nia Prezidente Republika iha ajenda no komprimisipiu iha tiha hotu ona nunee mak Timor leste ita prefere asuntu Xefia misaun ida atu bele entrega fali ba membru sira seluk entre angola ou saun tome Principe, ou pais membru seluk bele lidera Xefe Misaun ba altu nivel nee depois Timor integrasaun tama iha delegasaun ida nee atu ba,” dehan Governante nee.
Governante nee hatutan, iha loron kuarta nee Konselhu Ministru diside ona katak, membru Governu nain rua mak sei integra tama iha misaun ida nee mak Ministru Defeza, Donanciano Pedro Klamar Fuik no sei akompanha husi Ministru Administrasaun Estatal, Tomas Cabral ida nee desizaun husi Konselhu Ministru.
Delegasaun nee sei akontese iha 15-18 Dezembru maibe iha mudansa tuir informasaun neebe Ministru kontaktu husi grupu Whatcap konaba tempu, no depois vizita ida nee mak TL organiza simeira Xefe Estadu Xefe Governu atu halo analiza kona-ba situasaun ida nee.
Segundu mak estadu membru sira solisita Timor-Leste nia protidaun disponiblidade atu prezide temporariamente CPLP neebe prezentemente iha Guine Bisau nia Prezidensia, mais komu situasaun politika atual neebe akontese iha Guine Bisau lapermite ona sirkonstansia diferente neebe membru hotu hotu estadu membru konsellu Ministru deside, karik Timor -Leste prontu.
“Kona-ba asuntu ida nee ita konsulta mos ita nia Primeiru Ministru neebe iha misaun negosiasaun ba ita nia Fronteira iha Jakarta husu opinaun Primeiru Ministru, nia mak Primeiru Ministru informa atu bele realiza Konselhu Ministru estraordinaria hodi diside ita konkorda kalae Prezidensia ba CPLP nee,” katak Ministru nee.
Nia dehan, iha Konselhu Ministru kuarta ajenda ida mos kona-ba Prezidensia Timor Leste ba CPLP, portantu ida nee TL simu aseita lokraik nee hatoo mos ba Prezidente Republika no PR konkorda situasaun nee.
Iha biban nee Prezidente Republika, Jose Ramos Horta mos sei halo ninia esforsu liu husi komunikasaun konaba ligasaun neebe mak iha nunee bele tulun mos situasaun nee, no iha posiblidade no planu ida katak enkontru virtual Xefe Governu no Xefe Estadu sei akontese iha loron 16 fulan Dezembru, no oras Angola no Brazil tuku 10 loron no TL oras 12 kalan. Maibe Prezidente Republika diside kualker oras bainhira nasaun estadu membru sira prontu atu bele iha simeira nee Prezidente Republika prontu.*
